Skład 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego odmówił dziś podjęcia uchwały w sprawie dopuszczalności transkrypcji zagranicznego aktu urodzenia dziecka, w którym jako rodzice wpisane są dwie osoby tej samej płci (sygn. akt II OPS 1/24). Oznacza to, że sąd nie odpowiedział co do istoty na pytanie przedstawione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Sprawa wraca do tego sądu. Dla dzieci takich jak Sofia oznacza to kolejne miesiące, a może lata, bez bezpieczeństwa prawnego we własnym kraju.

Rozpatrywana przez NSA sprawa dotyczy Sofii, urodzonej w Hiszpanii i wychowywanej przez dwie mamy: Katarzynę, obywatelkę Polski, i Sinéad, obywatelkę Irlandii. Sofia od 2019 roku nie mogła otrzymać aktu urodzenia w żadnym z państw, których jest obywatelką. Polska początkowo nie chciała jej wydać także dokumentów takich jak dowód osobisty czy nadać jej numeru PESEL. Po dzisiejszej decyzji jej sytuacja się nie zmienia, dziewczynka nadal nie otrzyma polskiego aktu urodzenia.

„Każdy miesiąc zwłoki to kolejny miesiąc, w którym dziecko nie ma w polskich dokumentach obojga rodziców. Za sygnaturą akt stoi dziewczynka, która czeka od lat aż państwo ją zauważy. Dzisiaj sąd odwrócił od niej wzrok.” – komentuje Mateusz Trzaska, specjalista ds. rzecznictwa w Kampanii Przeciw Homofobii.

Co oznacza uchwała?

Sąd nie odpowiedział dziś, czy zagraniczny akt urodzenia dziecka, w którym jako rodzice wpisane są osoby tej samej płci, może zostać przepisany do polskiego rejestru, jednak sąd stoi na stanowisku, że obecna sytuacja pozwala na wydanie dokumentów, z argumentacji stron wiemy, że tak nie jest. Sądy i urzędy stanu cywilnego nadal będą kierować się uchwałą NSA z 2 grudnia 2019 roku, według której taka transkrypcja jest niedopuszczalna.

Jak tłumaczy pełnomocniczka pary, mec. Anna Mazurczak “uchwała jest martwa, a urzędy nie wydają dziecku stosownych dokumentów.”

Kampania Przeciw Homofobii złożyła w tej sprawie opinię przyjaciela sądu (amicus curiae), w której wskazała, że przepisy Prawa o aktach stanu cywilnego, odczytywane w zgodzie z Konstytucją i prawem Unii, pozwalają na taką transkrypcję. Uchwała z 2019 roku zakładała, że prawa dziecka ochronią odrębne postępowania o PESEL i dokumenty tożsamości. Sprawa Sofii pokazuje, że to założenie się nie sprawdziło.

 

PRZECZYTAJ STANOWISKO KPH

 

Jak zmieni się sytuacja Tęczowych Rodzin w Polsce?

Na razie pozostaje bez zmian. Dzieci z rodzin jednopłciowych nadal pozostają poza systemem, a ich rodziny muszą czekać na rozstrzygnięcie. Dziesiątki tysięcy dzieci nadal czekają na uznanie ich rodziców w świetle prawa. Pary współpracujące z Kampanią Przeciw Homofobii tak komentują sprawę.

„Każdy kolejny miesiąc bez decyzji oznacza, że dzieci i ich rodziny muszą jeszcze dłużej żyć w niepewności. Zamiast rozstrzygnąć sprawę tu i teraz, znowu skazuje się je na czekanie i walkę o elementarne bezpieczeństwo. A życie toczy się dziś: nasze dzieci chodzą do lekarza, podróżują, zaczynają przedszkole i szkołę, i potrzebują pewności, że oboje rodzice mogą wykonywać władzę rodzicielską. Chcemy, żeby dobro dzieci w końcu było na pierwszym miejscu” – mówią Michalina i Remigia, matki wychowujące dwójkę dzieci, uczestniczki programu Równe Rodziny KPH.

Poparcie społeczne dla zmian

Sądy wciąż szukają odpowiedzi, a Polki i Polacy już ją znają. Z badań zrealizowanych przez SW Research na zlecenie KPH wynika, że obie osoby rodzicielskie powinny mieć prawnie zagwarantowaną możliwość opieki nad dzieckiem: „zdecydowanie tak” lub „raczej tak” odpowiada prawie 57% badanych. Z kolei zdaniem 61% badanych prawa do opieki nad dzieckiem powinny przysługiwać osobom, które na co dzień je wychowują i się nim opiekują, nawet jeśli nie są z nim spokrewnione*.

„Społeczeństwo nie potrzebuje kolejnej uchwały, żeby wiedzieć, kto jest rodziną dziecka. To ludzie, którzy codziennie się nim opiekują” – mówi Mateusz Trzaska.

Co dalej?

Przedstawiciele Kampanii Przeciw Homofobii wystosowali także apel do rządu Donalda Tuska. KPH wzywa w nim do objęcia prawną ochroną Tęczowych Rodzin. Jak komentuje Mateusz Trzaska: „Politycy nie muszą czekać na sądy. Mogą już teraz zmienić przepisy tak, żeby dziecko miało w dokumentach oboje rodziców. Liczymy, że nie każą rodzinom czekać kolejnych lat.”

Zachęcamy do podpisania apelu na: https://akcje.kph.org.pl/wspieram-teczowe-rodziny-podpisz-apel/ 

*Badanie zostało zrealizowane przez agencję badawczą SW Research na zlecenie Kampanii Przeciw Homofobii w dniach od 27 do 29 października 2026 r., na reprezentatywnej próbie 1000 osób.

W tym roku celebrujemy 25-lecie działalności. Tuż obok tej rocznicy przypada druga, szczególnie nam bliska: w ostatni piątek października, 30 października, świętujemy Tęczowy Piątek, a od jego pierwszej edycji mija dokładnie 10 lat.

 

Gdy w 2016 roku pierwszy raz zaprosiliśmy_łyśmy szkoły do wspólnego świętowania, nie mieliśmy_ałyśmy gwarancji, że ktokolwiek odpowie. Pomysł był prosty: pokazać młodzieży LGBT+, że w miejscu, w którym spędza większość dnia, może czuć się bezpiecznie i być traktowana z szacunkiem. W szkole, w której wciąż rzadko mówiło się o nieheteronormantywności i tożsamości płciowej, wymagało to odwagi. Dołączyło 75 szkół. Rok później było ich 150, a w 2018 roku ponad 200.

 

Ten wynik zawdzięczamy przede wszystkim osobom, które każdego roku podejmowały decyzję na miejscu. Nauczyciel(k)om, którzy_e wieszali_ły plakaty, zakładal_łyi tęczowe elementy ubioru i rozmawiali_ły z uczniami, choć wiedzieli_ały, że mogą za to usłyszeć krytykę. Dyrektor(k)om, którzy_e się na to zgadzali. Ale przede wszystkim osobom uczniowskim, bo to one od początku nadawały akcji sens i energię, a z czasem same zaczęły ją organizować.

 

Droga Tęczowego Piątku nie była łatwa. Już w 2018 roku Ministerstwo Edukacji Narodowej zapowiadało kontrole w szkołach, a w kolejnych latach akcja spotkała się z krytyką części polityków, instytucji i mediów. W 2019 roku, gdy hasztag #TęczowyPiątek przez wiele godzin był najpopularniejszym na polskim Twitterze, widać było już, jak bardzo młode osoby  potrzebują takiego sygnału. W 2020 roku, w spocie „Stoję po stronie młodzieży”, dołączyły do nas osoby ze świata kultury, polityki, organizacji społecznych i biznesu. Z czasem Tęczowy Piątek na stałe zadomowił się w szkolnym kalendarzu. Od 2023 roku organizację przejęły młode osoby z Fundacji GrowSPACE, a my z radością wspieramy je dalej.

 

Przez te 10 lat zmieniały się hasła, formy i osoby organizatorskie, ale idea pozostała ta sama: szkoła powinna być miejscem, w którym każda osoba czuje się bezpieczna i szanowana. Niezależnie od tego, kim jest i kogo kocha.

 

Dziękujemy wszystkim osobom, które przez te lata budowały Tęczowy Piątek. I zachęcamy, by świętować nadal. Jeśli możesz, zrób dziś jeden mały gest wsparcia: załóż coś tęczowego, porozmawiaj z klasą, powieś plakat albo po prostu powiedz młodej osobie, że jest okej.

Hasło tegorocznej konferencji ILGA-Europe, „Resist and Rise”, było odpowiedzią na ostatnie dwanaście miesięcy. Władze Węgier próbowały zablokować paradę w Budapeszcie, władze Oradei marsz równości, a w Kazachstanie pojawiły się plany przepisów wymierzonych w osoby LGBT+. Pod koniec września w Turcji doszło do nalotów na siedziby organizacji LGBT+ i zatrzymań osób aktywistycznych. Wydarzenia te wyznaczyły ton rozmów: jak działać w czasie, gdy rośnie populizm i antygenderowa narracja, a część liberalnej Europy skręca w stronę rządów prawicowo-populistycznych.

 

Osoby uczestniczące nie zatrzymały się jednak na diagnozie zagrożeń. Równie ważne było pytanie, jak czerpać siłę z ostatnich sukcesów. Mowa o korzystnych orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawach dotyczących transkrypcji aktów małżeństwa (Polska) oraz prawnego uznania płci (Bułgaria). W programie znalazły się też kwestie troski o siebie nawzajem jako społeczność, widoczności poszczególnych grup pod parasolem LGBT+ oraz strategii i taktyk wobec nadchodzących wyborów w krajach Europy. Osobnym tematem była widoczna zmiana kierunku unijnych polityk równościowych.

 

Miejsce spotkania nie było przypadkowe. Od lipca do końca roku Irlandia przewodniczy Radzie Unii Europejskiej, w czasie szczególnie ważnym dla przyszłej perspektywy finansowej i budżetu UE. To także kraj, który w ostatnich latach przeszedł głęboką zmianę społeczną: w 2015 roku w referendum wprowadził równość małżeńską, a w 2018 roku w kolejnym referendum uchylił poprawkę do konstytucji, która skutecznie zakazywała aborcji. Irlandzkie doświadczenia stały się punktem odniesienia w rozmowach o tym, jak wprowadzać korzystne dla społeczności zmiany prawne i jak budować dla nich poparcie społeczne.

 

W konferencji wzięło udział ponad 400 osób z całej Europy. KPH reprezentowali Przemek Walas, kierownik programowy, oraz Miko Czerwiński, osoba dyrektorska KPH.

 

Hasło „Resist and Rise” dobrze oddaje to, czego doświadczamy: w wielu krajach musimy bronić tego, co już wywalczone, a jednocześnie nie możemy przestać budować nowego. Irlandzkie doświadczenia przypominają, że trwała zmiana prawa rodzi się z cierpliwej pracy nad poparciem społecznym – mówi Przemek Walas.

 

Program konferencji obejmował także wydarzenie poza salami obrad. Uczestnicy i uczestniczki zgromadzili się pod ambasadą Turcji w Dublinie, by wyrazić sprzeciw wobec bezprawnych działań mających uciszyć osoby LGBT+ i wymazać je z życia publicznego.

 

Tegoroczna edycja miała też wymiar jubileuszowy: ILGA-Europe obchodziła 30-lecie działalności. Był to czas podsumowania sukcesów wypracowanych przez trzy dekady. Za rok konferencja odbędzie się w szwedzkim Malmö.

Rozmowa z Przemkiem Walasem, kierownikiem działu programowego Kampanii Przeciw Homofobii, zajmującym się m.in. rzecznictwem.

 

Anna Mikulska, Kampania Przeciw Homofobii: Wiele osób słyszało to słowo – rzecznictwo. Wydaje się jednak, że wciąż nie do końca rozumiemy, co ono oznacza.

W kontekście KPH oznacza zabieganie o to, by na poziomie prawa i społecznym pojawiły się zmiany uwzględniające prawa osób LGBT+. Dla nas rzecznictwo to też nieustanna czujność i praca nad tym, by w ustawach, rozporządzeniach czy strategiach rządowych nie pomijano naszej społeczności. Przykład? Gdy mowa o świadczeniach pieniężnych dla rodzin, to przypominamy, że takie same świadczenia powinny przysługiwać tęczowym rodzinom.

Co składa się na działania rzecznicze w KPH?

Generalnie pracę rzeczniczą możemy podzielić na dwie części. Pierwsza to przygotowanie narzędzi i argumentacji – stanowisk, rekomendacji czy konkretnych liczb i ludzkich historii – wszystkiego tego, co może przekonać polityków i polityczki do zagłosowania za dobrą dla nas zmianą prawa.

Druga część to komunikowanie tych zmian – tłumaczymy społeczności, jak nowe prawo wpłynie na ich życie. Pozostajemy także czujni na decyzje polityczne, które są dla nas szkodliwe. W takich przypadkach alarmujemy, że potrzebna jest mobilizacja, na przykład w formie szerokich apeli do władz.

Czasami słyszymy opinie, że niektóre spotkania mogą wydawać się niepotrzebne, ale tak naprawdę to krople drążące skałę. Nie wszystkie przynoszą natychmiastowe efekty, jednak my patrzymy na to długoterminowo i wiemy, że dzięki naszej wytrwałej pracy w odpowiednim czasie zmiana się dzieje.

Podaj, proszę, konkretny przykład waszych działań.

Spójrzmy na nowelizację kodeksu karnego, która miała wzmocnić ochronę przed przestępstwami motywowanymi nienawiścią wobec osób LGBT+. Celem KPH było to, by wśród przesłanek – inaczej cech – chronionych przez prawo karne znalazły się orientacja seksualna i tożsamość płciowa. Realna szansa na zmiany w kodeksie pojawiła się po wyborach parlamentarnych w 2023 r.

Najpierw śledziliśmy, czy te zmiany znajdą się w wykazie prac rządu. Następnie skontaktowaliśmy się z innymi NGO-sami (m.in. Amnesty International czy Fundacją Ocalenie), które, podobnie jak my, od lat zwracały uwagę na konieczność rozszerzenia katalogu cech chronionych w przepisach dotyczących przestępstw z nienawiści. Oprócz orientacji seksualnej i tożsamości płciowej, w projekcie nowelizacji miały pojawić się również przesłanki: wiek, płeć i niepełnosprawność.

Następnie wypracowaliśmy wspólne stanowisko, z którym skierowaliśmy się do kolejnych organizacji. Szukaliśmy jak najszerszego poparcia, także wśród NGO-sów, które walczą o prawa mniejszości narodowych, etnicznych czy religijnych – są to cechy już zawarte w kodeksie. Wspólnie zdecydowaliśmy się pokazać na komisjach sejmowych, że nienawiść dotyczy bardzo szerokiej grupy osób – LGBT+, osób z niepełnosprawnościami, kobiet czy seniorów. Wreszcie, zadbaliśmy, by temat pojawił się w mediach.

Efekt? Nowelizacja kodeksu karnego z katalogiem rozszerzonym o nowe przesłanki, w tym orientację seksualną, trafiła na biurko prezydenta Andrzeja Dudy w 2025 r., chociaż w trakcie prac sejmowych „wypadła” przesłanka o tożsamości płciowej.

Prezydent Duda skierował ustawę do upolitycznionego Trybunału Konstytucyjnego, który orzekł, że przepisy są niezgodne z Konstytucją. Tyle pracy na marne?

A jednak przekonaliśmy do zawarcia przesłanki o orientacji seksualnej większość Sejmu i Senatu – to coś, co wydawało się niewyobrażalne. I widzimy przełożenie tego poparcia na rzeczywistość. Ówczesny minister sprawiedliwości i prokurator generalny Adam Bodnar, nie czekając na decyzję prezydenta, wydał rekomendacje dla prokuratorów, by w sytuacjach przestępstw z nienawiści badać motywację sprawcy.

Z kolei następca Adama Bodnara Waldemar Żurek wydał rozporządzenie, które powołało 49 specjalnie przeszkolonych prokuratur specjalizujących się w ściganiu przestępstw motywowanych uprzedzeniami. Więc o ile sam kodeks karny się nie zmienił, o tyle cały proces zwiększył skuteczność ścigania ataków m.in. na tle homofobicznym.

W tym roku KPH obchodzi 25-lecie. Jakie najważniejsze zmiany dotyczące postrzegania społeczności LGBT+ w Polsce zauważyłeś w tym czasie?

Niewiele osób pamięta, co było naszym punktem wyjścia jako społeczności. Byliśmy przedstawiani wybitnie stereotypowo i negatywnie, mierzyliśmy się z codzienną dyskryminacją w przestrzeni publicznej. To ćwierć wieku to wiele małych zwycięstw, które składają się na duży sukces.

Rzecznictwo wymaga cierpliwości?

Naszą rolą z pewnością jest szybkie reagowanie i wyszukiwanie możliwości wprowadzenia jak najszybciej pozytywnych zmian dla naszej społeczności, ale najwięcej sukcesów przynosi stała i konsekwentna praca: choćby nad budowaniem widoczności osób LGBT+ w mediach oraz dbanie o to, by w debacie publicznej nie zabrakło ich głosu i mogły mówić same za siebie.

Mimo wszystko nie czujesz się czasem zdemotywowany czekaniem na spektakularny efekt?

Oczywiście, że tak, ale przypomnijmy choćby ostatni duży sukces, jakim było umożliwienie transkrypcji małżeństw w Polsce – to coś, co jeszcze kilka lat temu wydawało się niewyobrażalne. Zawsze mam z tyłu głowy, że nasza praca jest jak sztafeta – wiem, że wiele osób przede mną jej nie porzuciło, a po mnie i innych przyjdą następni/e. Ta ciągłość daje mi siłę i spokój.

 

KPH od 25 lat walczy o nasze prawa. Wesprzyj nasze działania: https://kph.org.pl/25-lat-kph/ 

Tekst znajdziesz w 122. numerze Magazynu „Replika”. Zamów prenumeratę lub pojedynczy numer.

Stowarzyszenie Kampania Przeciw Homofobii, jedna z najstarszych i najbardziej rozpoznawalnych organizacji działających na rzecz osób LGBT+ w Polsce, obchodzi w tym roku swoje 25-lecie.

fot. Martyna „SetH” Pawłowska

W 2001 roku w Warszawie odbyła się założycielska konferencja prasowa KPH, której ówczesnym prezesem był Robert Biedroń. Wtedy na wydarzeniu pojawił się jeden dziennikarz. Dziś KPH jest partnerem rozmów na szczeblu krajowym i europejskim – organizacja przeszła drogę, która odzwierciedla zmieniającą się Polskę.

– Spójrzmy, gdzie byliśmy_łyśmy kiedyś, a gdzie jesteśmy dziś. Łatwo przeoczyć, jak gigantyczne zmiany dla naszej społeczności zadziały się na przestrzeni ostatniego ćwierćwiecza. To lata determinacji i poświęcenia, dzięki którym dziś możemy powiedzieć – jesteśmy bliscy_liskie pełni naszych praw jak nigdy wcześniej. Nie możemy się tu zatrzymać – mówi Miko Czerwiński, osoba dyrektorska KPH.

Jubileuszowi towarzyszy premiera filmu „25 lat zbliżania: do siebie, do równych praw”, w którym padają pytania: kim jesteś? Co jest dla ciebie najważniejsze? Czego byś chciał_a?

– Ekipa filmowa usiadła z osobami, które na pierwszy rzut oka mają ze sobą niewiele wspólnego. Różni ich wiek, historie i tożsamości. Kiedy zestawiło się ich odpowiedzi, okazało się jednak, że mówią o tym samym: miłości, spokoju, bezpieczeństwie, wolności i równości. To mnie w tym filmie porusza najbardziej – dodaje Mateusz Trzebiatowski, koordynator ds. PR i komunikacji w KPH.

Film jest dostępny na kanale YouTube KPH.

Kalendarium najważniejszych wydarzeń

W historii KPH i społeczności LGBT+ w Polsce pojawiło się wiele kluczowych wydarzeń, które stały się kamieniami milowymi na drodze do pełnej równości:

2001
11 września w Warszawie odbywa się konferencja założycielska KPH.
2003
„Niech nas zobaczą”. Po raz pierwszy w historii Polski w przestrzeni publicznej wiszą billboardy ze zdjęciami par gejów i lesbijek.

Po proteście KPH Krajowe Centrum Krwiodawstwa wycofuje zalecenie, by nie przyjmować krwi od homoseksualnych mężczyzn.

2007
„Jestem dentystką. Jestem lesbijką”. Kampania „Nie jesteś sama, nie jesteś sam” mówi osobom przed coming outem, że nie są same.
2012
Na zaproszenie KPH w Sejmie przemawia mama Matthew Sheparda, studenta z USA zamordowanego z nienawiści.
2013
„Rodzice, odważcie się mówić”. Pierwszy raz w Polsce na plakatach pojawiają się rodzice, którzy otwarcie wspierają swoje dzieci LGBT+.
2015
Pierwsze wideo kampanii „Ramię w ramię po równość” nagrywa Zbigniew Wodecki.
2016
Pierwszy Tęczowy Piątek, święto młodzieży LGBT+ w szkołach.
2017
Jakub Lendzion, wspierany przez KPH, wygrywa ze swoją szkołą. To pierwszy w Polsce wyrok za brak reakcji szkoły na homofobię.
2019
Równość małżeńska dołącza do postulatów KPH.
2020
„Jestem LGBT, jestem człowiekiem”. Odpowiedź KPH na słowa prezydenta, że LGBT+ to ideologia, a nie ludzie.
2024
Europejski Trybunał Praw Człowieka orzeka, że Polska musi uznać pary tej samej płci. Pary trafiły do Strasburga dzięki koalicji, której KPH jest częścią.
2026
Po ZUS i NFZ także urzędy skarbowe uznają małżeństwa osób tej samej płci zawarte za granicą.

– Na tym nie koniec. Walczymy o pełną równość małżeńską, o bezpieczeństwo dzieci wychowujących się w tęczowych rodzinach i godnościowy proces uzgodnienia płci. Marzy nam się Polska, w której nazwa „Kampania Przeciw Homofobii” będzie brzmiała jak rozdział z podręcznika historii. Zanim to nastąpi, mamy jeszcze sporo do zrobienia – dodaje Miko Czerwiński.

Znajdź więcej informacji o kampanii i wesprzyj kolejne 25 lat działalności KPH regularną darowizną

WSPIERAM!

***
Zespół twórczy filmu „25 lat zbliżania: do siebie, do równych praw”:

Reżyseria: Anu Czerwiński
Zespół kreatywny: Adam Sierociński, Mateusz Felsmann, Mat Kawęczyński
Operatorzy: Michał Stajniak, Wojtek Kaniewski
Produkcja: Agencja TWIN, Anu Czerwiński
Koordynacja KPH: Mateusz Trzebiatowski
Kolorkorekcja: Kuba Czapczyński

Kampanię sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich.

Wczoraj Minister Finansów i Gospodarki Andrzej Domański w serwisie X przekazał, że wydał interpretację ogólną ws. małżeństw osób tej samej płci, zawartych za granicą. Minister potwierdził w niej, że transkrypcja aktu małżeństwa otwiera drogę do korzystania z takich samych uprawnień i obowiązków podatkowych jak dla małżeństw osób różnej płci. 

Co oznacza to dla par? Przede wszystkim możliwość wspólnego rozliczania się, zwolnienia z podatku ze spadków i darowizn, ale także możliwość ustanowienia wspólnoty majątkowej i solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe.

W interpretacji ogólnej, Minister zwraca uwagę, że Polska jest zobowiązana do wykonywania wyroków TSUE a rolą Ministra jest wydanie jasnych wytycznych dla organów podatkowych, które będą gwarantowały takie same prawa dla każdego małżeństwa. Zwraca również uwagę, że mimo braku przepisów krajowych, wiążą go przepisy unijne, które wskazują, że w każdym państwie członkowskim Unii Europejskiej małżeństwu trzeba zagwarantować możliwość pielęgnowania relacji rodzinnej.

To, co warto zauważyć, to fakt, że interpretacja dotyczy małżeństw zawartych przez obywateli_ki UE:

[…] ilekroć w wymienionych na wstępie ustawach podatkowych mowa o „małżonku”, „współmałżonku”, „małżeństwie” lub „związku małżeńskim”, należy przez nie rozumieć nie tylko małżeństwo w ujęciu Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ale również małżeństwo zawarte legalnie przez osoby tej samej płci w innym niż Polska państwie członkowskim UE, z zastrzeżeniem klauzuli porządku publicznego.

KPH w swojej petycji do Ministra Finansów z marca tego roku jasno podnosiła, żeby uprawnienia podatkowe przysługiwały wszystkim małżeństwom osób tej samej płci, które w Polsce transkrybowały swój akt małżeństwa. Minister w swojej interpretacji uwzględnił na ten moment jedynie małżeństwa zawarte przez osoby z krajów członkowskich UE. Będziemy przekonywać Ministra, by uwzględnił wszystkie pary. 

Niemniej to ogromny sukces i efekt konsekwentnej pracy na rzecz wprowadzenia równości małżeńskiej w Polsce. Wyrok TSUE i NSA otworzyły drogę do uznania małżeństw jednopłciowych, ale tylko dzięki pracy z politykami_czkami możliwe było, żeby fakt ten przełożył się na konkretne uprawnienia gwarantowane najpierw przez ZUS i KRUS, a potem także przez NFZ. 

Nadal natomiast pozostaje nieuregulowana kwestia bezpieczeństwa dzieci wychowujących się w tęczowych rodzinach. Na ten moment przepisy nie uwzględniają w żaden sposób roli rodzica społecznego, który w świetle polskiego prawa pozostaje osoba dla dziecka obcą. W tej sprawie rozmawiamy z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej i Ministerstwem Sprawiedliwości, które w największym zakresie mają wpływ na prawo rodzinne w Polsce.

 

Podpisz apel o równość małżeńską!

 

Znamy osoby, które otrzymały nagrody w tegorocznym plebiscycie Korony Równości. W ten sposób doceniono tych, którzy i które w sposób szczególny zaangażowali się w walkę o równe prawa dla społeczności LGBT+

Za nami 8. ósma edycja plebiscytu, którego nagrody uznawane są za najważniejsze wyróżnienie, jakie można otrzymać w Polsce za działalność na rzecz społeczności LGBT+. 

– Rozejrzyjcie się po tej sali. Są tu pary, które są najlepszym dowodem, że warto. Pary, które walczyły o nasze prawa, pary, które codziennie budują równość – mówiła podczas gali wręczenia nagród osoba dyrektorska KPH, Miko Czerwiński. 

Uroczyste wręczenie Koron Równości odbyło się 24 września w warszawskim klubie Niebo. Nagrody zostały przyznane w 8 kategoriach: Aktywizm, Instytucje, Kultura, Prawo, Media, Internet, Polityka i Biznes.

Tegoroczne Korony Równości były również okazją do świętowania 25-lecia KPH. 

– To ćwierćwiecze wspólnej historii walki o równe prawa. Choć zazwyczaj wygląda to jak ekstremalny bieg z przeszkodami, murami nie do przeskoczenia w pojedynkę, w istocie to sztafeta, w której pałeczkę przekazujemy sobie już między pokoleniami – mówiła otwierając galę Barbara Baran, współprzewodnicząca zarządu KPH.

 

Kto otrzymał Koronę?

W kategorii „Aktywizm” Koronę Równości otrzymali Mateusz Trojan i Jakub Cupriak-Trojan za wieloletnią walkę o uznanie ich małżeństwa w Polsce, zakończoną przełomowym wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w 2025 roku.

– To najważniejsza nagroda, jaką dostaliśmy w życiu – komentowali mężowie, odbierając statuetkę – Chcielibyśmy namówić was do tego, abyście nie bali się podejmować działań tam, gdzie tylko możecie, bo jeśli nie spróbujecie, to na pewno się nie uda. 

W kategorii „Instytucje” nagrodzeni zostali Piotr Karniej i Michał Czapla za działania na rzecz zapewnienia inkluzywnej i kompetentnej opieki zdrowotnej dla osób LGBT+ w Polsce.

– Reprezentujemy instytucje zdrowia, które są całym naszym życiem. Pracujemy nad tym, by pacjenci, wszyscy pacjenci, wiedzieli, że są dla nas ważni. Musimy walczyć o to, by prawa osób LGBT+ w środowisku opieki zdrowotnej i ochrony zdrowia były respektowane – stwierdzili laureaci.

Koronę Równości w kategorii „Kultura” otrzymał Cyś (Marcel Lelo). 

– Nie chciałbym, żeby moja akcja była traktowana jako coming out, bo to stygmatyzujące i bolesne. Chciałbym, żeby mój wysiłek trafił do codziennej playlisty muzycznej, tak jak badanie się i mówienie, że życie z HIV jest możliwe i normalne – komentował Cyś, odbierając nagrodę.

Kategoria „Prawo” należała do adwokatek i adwokatów z kancelarii KMA: Mileny Adamczewskiej-Stachury, Pawła Knuta, Artura Kuli oraz Anny Mazurczak.

– Dziękujemy wszystkim pełnomocnikom i pełnomocniczkom, którzy i które reprezentowały i nadal reprezentują pary w sprawach dotyczących transkrypcji aktu małżeństwa – mówili laureaci i laureatki.

W kategorii „Media” doceniono Angelikę Pitoń za „konsekwentne relacjonowanie wydarzeń wokół ustawy o statusie osoby najbliższej oraz wyroków TSUE i NSA w sprawie transkrypcji aktów małżeństw jednopłciowych zawartych za granicą”.

– Za miesiąc razem z moją partnerką będziemy obchodzić 15-lecie naszego związku. Na przestrzeni tych moich 15 lat w Polsce zmieniło się wiele, ale pomimo, a nie dzięki politykom i rządowi – stwierdziła dziennikarka, odbierając statuetkę.

Następnie wręczono Koronę w kategorii „Internet”, którą otrzymał Dominik Więcek. 

– Internet jest jedną z najpiękniejszych rzeczy, która mi się przydarzyła, ale jednocześnie ma mnóstwo mrocznych stron. Hejt, który pojawia się w moją stronę, zawsze dotyczy mojej tożsamości seksualnej – mówił Dominik Więcek.

Koronę Równości w kategorii „Polityka” otrzymał Wicepremier i Minister Cyfryzacji Krzysztof Gawkowski. Doceniony został za „skuteczną walkę o wprowadzenie rozporządzenia, umożliwiającego wpisanie do rejestru Urzędów Stanu Cywilnego transkrypcji aktów małżeństw par jednopłciowych zawartych za granicą”.

– Ta nagroda nie jest tylko dla mnie, ale dla drużyny, a w drużynie wygrywa się tylko zespołowo – mówił minister Gawkowski, zapraszając na scenę Pełnomocniczkę Rządu do Spraw Równości Katarzynę Kotulę oraz Wiceministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Sebastiana Gajewskiego – Długo czekaliśmy na to, by każda para mogla być szanowana w Polsce. Zrobiliśmy mały kroczek w sprawach urzędowych, ale wielki krok, żeby godność człowieka zawsze była szanowna – dodał.

Katarzyna Kotula – Bardzo mocno wierzę, że prawa raz wam przyznane, nigdy nie zostaną wam odebrane. Bądźcie tacy, jacy jesteście, bądźcie dumni. 

Sebastian Gajewski – Polityka jest o wartościach i czujemy to, kiedy mówimy o równości. Równość to fundament, na którym chcemy budować państwo i społeczeństwo.

Ostatnia kategoria, „Biznes”, należała do Kubota S.A. za „bycie nośnikiem wartości: inkluzywności i równego traktowania, niezależnie od orientacji seksualnej czy tożsamości płciowej, oraz za długofalowe, realne wspieranie społeczności LGBT+ w Polsce”.

– Pride to nie trend. To przede wszystkim długofalowość. Nie sprint, a maraton. Apeluję do małych film i dużych korporacji, by to zrozumiały – mówiła Joanna Kwiatkowska, wiceprezeska zarządu Kubota S.A.

Na koniec wręczono Nagrodę Specjalną. To wyróżnienie przyznawane przez zespół Stowarzyszenia Kampania Przeciw Homofobii. Koronę w imieniu queerowej społeczności osób performerskich odebrała Lulla la Polaca, najstarsza polska drag queen.

– Nie byłoby ruchu LGBT+ bez sceny – dragu, ballroomu, klubów i osób, które poprzez sztukę, taniec i ekspresję robiły hałas tam, gdzie kazano im milczeć – mówiła Zuzanna Baka z KPH, wręczając statuetkę. 

– Doczekałam czasu, w którym mogę być i Andrzejem i Lullą. Cieszę się, że potrafiliście zaakceptować mnie taką, jaką jestem. Dopóki będę stąpać po tym globie, będę zawsze wspierać tęczową społeczność, której jestem małą cząsteczką – opowiadała Lulla la Polaca, odbierając Koronę.

Galę zamknęło wystąpienie Marszałka Sejmu, Włodzimierza Czarzastego:

– Sytuacja z transkrypcją, zobaczycie, to jest przełom do normalnego życia. Ja wiem, że uznacie waszą walkę za zwycięstwo, kiedy będą małżeństwa w Polsce. Uznacie wasze zwycięstwo, gdy będziecie mieli prawa do adopcji dzieci. W Polsce, powoli, do pełni waszych praw dojdziecie. Życzę wam tego, bo każdy ma prawo do normalnego spokojnego i uczciwego życia. 

 

Wydarzenie zostało objęte matronatem medialnym:

“Gazety Wyborczej”, Radia TOK FM, OKO.press, magazynu “Replika” i OUTFILMU.

fot. Karolina Jackowska

Plebiscyt Korony Równości 2026 jest współfinansowany ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich 

17 września o godz. 19:00 sezon w Galerii STUDIO otworzy wystawa „Brudne strony / Dirty Pages” Karola Radziszewskiego i DIK Fagazine (kurator: Michał Grzegorzek). To wystawa o queerowej pamięci, prywatnych archiwach i historiach Europy Środkowo-Wschodniej, które przez lata pozostawały poza oficjalnym obiegiem. Jej punktem wyjścia jest DIK Fagazine – magazyn założony w 2005 roku. Kampania Przeciw Homofobii objęła matronat społeczny nad wystawą.

 

DIK Fagazine: od magazynu do archiwum

Pierwszy numer DIK Fagazine ukazał się w Warszawie w marcu 2005 roku – w czasie, gdy kwestie homoseksualności i praw osób LGBTQ+ stawały się coraz bardziej obecne w polskiej debacie publicznej. Magazyn powstawał w kontrze zarówno do homofobicznego języka, jak i do dominujących sposobów przedstawiania homoseksualności. Łączył sztukę, fotografię, literaturę, erotykę, kulturę wizualną i styl życia, szukając dla queerowego doświadczenia własnego języka.

 

Od początku DIK był przedsięwzięciem kolektywnym. Radziszewski współtworzył go z Pawłem Kubarą, Marcinem Różycem, Stefanem Ingvarssonem i Michałem Zygmuntem, a pierwszych osiem numerów projektowała artystka Monika Zawadzki. Magazyn interesował się między innymi gejowskim życiem Warszawy, subkulturami, folklorem, kulturą celebrycką i męskością jako przedmiotem pożądania. DIK był dla niego sposobem na wyjście poza system sztuki i dzielenie się wiedzą z osobami, które nie były jego częścią.

 

Zawsze marzyłem o tym, żeby mieć prawdziwe czasopismo. (…) Dla mnie magazyn był sposobem na wyjście poza system sztuki, a jednocześnie na dzielenie się wiedzą z ludźmi, którzy nie byli jego częścią. – mówi Karol Radziszewski. 

 

Z czasem magazyn zaczął jednak patrzeć coraz dalej – geograficznie i historycznie. Od piątego numeru DIK opuszczał Polskę, a zainteresowanie kolejnymi miejscami przekształciło się w poszukiwanie queerowych historii Europy Środkowo-Wschodniej. Ważnym momentem było spotkanie z Ryszardem Kisielem, artystą i aktywistą, którego archiwum z lat 80. stało się dla Radziszewskiego istotnym punktem odniesienia. Kisiel pokazał mu między innymi własnoręcznie wykonany „Polish Gay Guide on the European Socialist Countries” – przewodnik zawierający adresy miejsc cruisingu, fotografie i notatki z różnych krajów.

 

To właśnie prywatne archiwa pozwoliły spojrzeć na queerową przeszłość nie przez pryzmat wielkich wydarzeń politycznych, lecz poprzez codzienność, podróże, spotkania, pożądanie i pamięć pojedynczych osób. Z tego zainteresowania wyrósł numer „Before ’89” z 2011 roku, a następnie kolejne wydania poświęcone między innymi Czechosłowacji, Chorwacji, Białorusi, Ukrainie, Wiedniowi i Budapesztowi.

 

 „Brudne strony” – historie poza oficjalnym obiegiem

Wystawa w Galerii STUDIO skupia się na archiwalnym wymiarze DIK Fagazine. Publikacje, fotografie, polaroidy, dokumenty, prywatne zbiory oraz prace innych artystów tworzą wielowarstwową opowieść o queerowej przeszłości regionu. Nie jest to jednak historia opowiedziana linearnie. Archiwum pozostaje fragmentaryczne – pełne luk, nieciągłości, sprzeczności i śladów, które dopiero zestawione ze sobą pozwalają zobaczyć szerszy obraz.

 

Tytuł wystawy odnosi się zarówno do materialności magazynu, jak i do historii, które przez lata uznawano za niewłaściwe, wstydliwe czy niepożądane. „Brudne” strony nie są jednak stronami gorszymi. To właśnie na nich mogły przetrwać obrazy, języki i doświadczenia nieobecne w oficjalnych archiwach.

 

Historia DIK-a jest również historią widzialności i jej granic. Queerowa bliskość i seksualność przez lata funkcjonowały pomiędzy pragnieniem ujawnienia a koniecznością ukrycia. Cenzura, autocenzura i społeczna stygmatyzacja sprawiały, że wiele historii mogło przetrwać jedynie w prywatnych zbiorach, nieformalnych publikacjach, fotografiach czy wspomnieniach. W tym sensie archiwum Radziszewskiego jest nie tylko zapisem przeszłości, ale również próbą odzyskiwania tego, co zostało z niej wyparte.

 

Od DIK-a do Queer Archives Institute

Historia magazynu pozwala prześledzić ewolucję praktyki Karola Radziszewskiego. Z czasem jego zainteresowanie archiwami rozszerzyło się na tworzenie portretów, kolekcjonowanie sztuki, nagrywanie rozmów ze świadkami i uczestniczkami historii oraz gromadzenie dokumentów. Z tych działań wyrósł Queer Archives Institute – powołana przez artystę instytucja zajmująca się badaniem i zachowywaniem queerowej historii.

 

„Brudne strony / Dirty Pages” są więc nie tylko wystawą o jednym magazynie. To opowieść o tym, jak powstaje pamięć i kto decyduje o tym, które historie zostają zachowane. Po ponad dwudziestu latach od powstania pierwszego numeru DIK Fagazine jego archiwum staje się zapisem przemian nie tylko jednej artystycznej praktyki, ale również sposobów, w jakie queerowe społeczności Europy Środkowo-Wschodniej opowiadały i nadal opowiadają własną historię.

 

Wystawa „Brudne strony / Dirty Pages” będzie otwarta w Galerii STUDIO od 17 września do 27 listopada 2026 roku. Galeria jest czynna od środy do czwartku w godzinach 15:00–21:00 oraz od piątku do niedzieli w godzinach 15:00–22:00.

 

„Brudne strony / Dirty Pages” Karola Radziszewskiego i DIK Fagazine

Kurator: Michał Grzegorzek

Matronat społeczny: Kampania Przeciw Homofobii

Patroni medialni: Vogue Living, KMAG, MINT, SZUM 

Korony Równości 2026 to kolejna odsłona plebiscytu organizowanego przez Kampanię Przeciw Homofobii. Uznawany jest za jedno z najważniejszych wyróżnień w Polsce, przyznawanych za działania na rzecz społeczności LGBT+. Każdy może wziąć udział w internetowym głosowaniu, które potrwa do 21 września tego roku.

– Ta edycja ma dla nas szczególne znaczenie, bo Kampania Przeciw Homofobii obchodzi w tym roku jubileusz 25-lecia działalności. To aż ćwierć wieku walki o widoczność i równość społeczności LGBT+ w Polsce. Warto przypomnieć sobie, gdzie byliśmy te 25 lat temu, a gdzie jesteśmy dzisiaj. To niezwykła zmiana, a dzięki Koronom Równości chcemy docenić osoby, instytucje czy grupy, dzięki którym ona wciąż się dokonuje – mówi Miko Czerwiński, osoba dyrektorska KPH.

Kapituła tegorocznego plebiscytu przeanalizowała nadesłane zgłoszenia i wyłoniła osoby, grupy i instytucje nominowane w ośmiu kategoriach. Teraz czas na kolejny etap – każdy może zagłosować na kandydaturę, która jej/jego zdaniem zasługuje na nagrodę. Korony Równości trafią w ręce tych, którzy/które od lipca 2025 r. do czerwca 2026 w sposób szczególny zaangażowały się w walkę o równe prawa dla społeczności LGBT+. 

 

Lista nominowanych w kategoriach:

1. Aktywizm: Jolanta i Alicja Sienkiewicz-Prochowicz, Mateusz Trojan i Jakub Cupriak-Trojan, URequal. 
2. Instytucje: Departament Różnorodności Społecznej Urzędu Miejskiego Wrocławia,
   dr hab. Piotr Karniej i dr hab. Michał Czapla, Miejski Ośrodek Kultury (MOK) Olsztyn. 
3. Kultura: Cyś (Marcel Lelo), Wojciech Grudziński, Vujo. 
4. Biznes: Kubota S.A., Lukullus – Albert Judycki i Jacek Malarski. 
5. Media: Piotrka Masierak, Angelika Pitoń, Mateusz Witczak. 
6. Internet: Dominik Więcek (@dominik_wiecek), Dżasta i Mariolka (@teczowy_vajb), Natalia Olechnowicz i Julia Nazarko (@natijules). 
7. Prawo: nominacja łączona dla: Milena Adamczewska-Stachura, Paweł Knut, Artur Kula i Anna Mazurczak; Damian Ruhm; Łukasz Zjawiński. 
8. Polityka: Sebastian Gajewski, Krzysztof Gawkowski, Katarzyna Kotula.

 

Skład kapituły:

1. Anna Gmiterek-Zabłocka – dziennikarka TOK FM,
2. Andrzej Szwan (Lulla La Polaca) – najstarsza polska drag queen,
3. Kuba Gawron – współautor Atlasu Nienawiści,
4. Ksawery Kondrat – twórca polskiej marki protez i binderów dla osób transpłciowych (Where is Willy),
5. Marcjanna Lelek – reżyserka i scenarzystka, 
6. Katarzyna Wiśniewska – radczyni prawna, współzałożycielka marki Unipride,
7. Miko Czerwiński – osoba dyrektorska KPH.

„Ta nagroda to dowód, że można przejść drogę od wstydu do dumy. Chcę powiedzieć każdemu, kto jeszcze się boi: twoja historia może skończyć się wolnością” – mówił Sebastian Szarata, jeden z ubiegłorocznych laureatów_ek (wspólnie z Mariolą Kozak i Mariuszem Kozak) w kategorii Internet.  

Głosowanie trwa od 7 września do 21 września do godz. 23:59 na stronie www.koronyrownosci.pl. Osoby, które oddadzą głos, otrzymają kod rabatowy na prenumeratę magazynu „Replika” oraz rabat na pierwszy miesiąc subskrypcji serwisu VOD OUTFILM.

Nazwiska osób laureackich poznamy podczas uroczystej gali wręczenia nagród, która odbędzie się 24 września 2026 roku w Warszawie. Transmisję wydarzenia będzie można obejrzeć na Facebooku i YouTube Kampanii Przeciw Homofobii.

Głosuję!

 

Plebiscyt Korony Równości 2026 został objęty matronatem medialnym:

       

Plebiscyt Korony Równości 2026 jest współfinansowany ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich 

Jeśli identyfikujesz się z misją i wartościami Kampanii Przeciw Homofobii, masz doświadczenie w obszarze kampaniowania i mobilizacji ludzi do działania, chcesz działać razem z nami na rzecz społeczności LGBT+ w Polsce, to ogłoszenie jest właśnie dla Ciebie!

Do zespołu programowego KPH szukamy osoby specjalistycznej ds. kampanii i mobilizacji, która będzie odpowiadała za planowanie i prowadzenie działań kampanijnych oraz budowanie społecznego zaangażowania wokół celów rzeczniczych KPH.

To stanowisko łączące pracę ze społecznością i organizacjami partnerskimi z działaniami z zakresu kampanii, mobilizacji i komunikacji. Osoba na tym stanowisku będzie blisko współpracować z zespołami programowym i komunikacji i fundraisingu, przekładając cele organizacji na działania angażujące społeczność i budujące poparcie dla zmian społecznych i prawnych. 

Wyślij CV do 20.09.2026 r. do godziny 23:59 na adres: praca@kph.org.pl

Wymagane kompetencje, poparte doświadczeniem zawodowym:

• Doświadczenie w planowaniu i prowadzeniu kampanii społecznych, rzeczniczych lub mobilizacyjnych: od określenia celu i grup odbiorców po realizację i ewaluację. 

• Umiejętność budowania i mobilizowania społeczności oraz tworzenia działań angażujących ludzi w konkretne działania, w tym konsultacje, akcje zbierania podpisów i wydarzenia.

• Znajomość społeczności LGBT+ oraz polskiego kontekstu społecznego i prawnego dotyczącego osób LGBT+.

• Umiejętność budowania i utrzymywania relacji z organizacjami społecznymi, grupami lokalnymi i innymi partnerami oraz pracy z różnorodnością interesów i napięciami.

• Umiejętność przekładania celów rzeczniczych i potrzeb społeczności na konkretne działania oraz jasne komunikaty dla różnych grup odbiorców.

• Umiejętność współpracy międzyzespołowej, w szczególności z działem komunikacji i fundraisingu, przy planowaniu i realizacji kampanii.

• Umiejętność monitorowania zaangażowania, analizy podstawowych danych i ewaluacji skuteczności prowadzonych działań.

• Bardzo dobra organizacja pracy własnej, samodzielność, proaktywność i umiejętność pracy przy zmieniających się priorytetach.

• Znajomość języka angielskiego.

Mile widziane:

• Doświadczenie w prowadzeniu kampanii związanych z prawami człowieka, równym traktowaniem lub prawami osób LGBT+.

• Doświadczenie w organizowaniu i koordynowaniu wolontariuszy, aktywistów lub lokalnych grup.

• Znajomość narzędzi cyfrowych wspierających kampanie i mobilizację, w tym systemów mailingowych, baz kontaktów, formularzy i analityki.

• Doświadczenie w pracy w organizacji pozarządowej lub ruchu społecznym.

• Portfolio zrealizowanych kampanii lub linki odsyłające do nich. 

Oferujemy:

• wynagrodzenie w wysokości 6.712-9.081 zł brutto, w zależności od doświadczenia,
• umowę o pracę na 1 rok w wymiarze pełnego etatu, z możliwością przedłużenia na czas nieokreślony (okres próbny: 3 miesiące),
• pracę w Warszawie w systemie hybrydowym (praca zdalna lub stacjonarna w biurze zlokalizowanym w zabytkowej kamienicy w centrum Warszawy*), obowiązkowa praca z biura minimum 2 dni w tygodniu,
• prywatną opiekę zdrowotną,
• kartę Multisport,
• uczestnictwo w indywidualnych i zespołowych formach wsparcia w rozwoju zawodowym,
• 26 dni urlopowych w roku, niezależnie od stażu pracy,
• 7-godzinny dzień pracy.

*Biuro KPH mieści się w zabytkowej kamienicy, winda znajduje się na półpiętrze. KPH stosuje zasadę równego traktowania w zatrudnieniu i dołoży starań, aby odpowiedzieć na potrzeby osób kandydujących i zatrudnianych, dlatego w razie pytań lub wątpliwości, skontaktuj się z nami. Jesteśmy otwarci_te na znalezienie rozwiązań, które zwiększą dostępność, choć mamy świadomość, że część barier może na tę chwilę stanowić trudność w podjęciu pracy na opisanym stanowisku.

Równe szanse: KPH jest pracodawcą oferującym równe szanse i zobowiązuje się do zwalczania wszelkiej dyskryminacji. Do udziału w rekrutacji szczególnie zachęcamy osoby transpłciowe, interpłciowe, homo-, biseksualne, queerowe, niebinarne oraz sojusznicze. 

Rekrutacja: Jeśli chcesz dołączyć do naszego zespołu, wyślij swoje CV w formacie PDF na adres: praca@kph.org.pl do dnia 20.09.2026 do godz. 23:59, w tytule maila wpisując: „Rekrutacja: Osoba specjalistyczna ds. kampanii i mobilizacji”. Wybrane osoby zostaną zaproszone na rozmowę kwalifikacyjną.

W aplikacji prosimy o umieszczenie klauzuli: 

„Niniejszym wyrażam zgodę na przetwarzanie przez Stowarzyszenie Kampania Przeciw Homofobii moich danych osobowych w celach związanych z przeprowadzeniem procesu rekrutacyjnego. Zostałam_em poinformowana_y, że administratorem moich danych osobowych jest Stowarzyszenie Kampania Przeciw Homofobii z siedzibą w Warszawie, adres Aleje Jerozolimskie 99/40, 02-001 Warszawa KRS 0000 1111 209. Oświadczam, iż jestem świadoma_y prawa do wglądu do swoich danych, prawa poprawiania danych oraz prawa do żądania usunięcia danych, a dane te zostały przeze mnie podane dobrowolnie”. 

Zgłoszenia bez załączonej powyższej klauzuli nie będą rozpatrywane. 

Dołącz do nas i wspólnie budujmy Polskę równych praw!

Z Miko Czerwińskim, osobą dyrektorską Kampanii Przeciw Homofobii, z okazji 25-lecia organizacji, rozmawia Anna Mikulska (KPH).

 

Gdy powstała Kampania Przeciw Homofobii, miałxś 11 lat. Wtedy też odbyła się w Warszawie pierwsza Parada Równości. Dorastałxś więc w czasach, gdy osoby LGBT+ w Polsce zaczęły być dostrzegane. Jak te zmiany wpłynęły na ciebie jako osobę nastoletnią?

Mój okres nastoletni to też pierwsze wspomnienia związane z KPH. Gdy miałxm jakieś 15–16 lat, w Gdańsku odbywał się festiwal wielokulturowy i Kampania miała tam swoje stoisko. Pamiętam, że brałxm stamtąd, trochę potajemnie, wszystko, co tylko mieli. To był mój pierwszy kontakt się z tematem LGBT+, dzięki któremu dowiedziałxm się więcej o sobie. Mogłxm wreszcie przeczytać merytoryczne materiały o tym, co czuję. W tym wieku zastanawiasz się, kim jesteś, szukasz właściwych słów. Tamten mały namiocik Kampanii w Gdańsku bardzo się w moim życiu zapisał.

W ubiegłym roku przejąłxś stery organizacji, ale związałxś się z KPH już dawno temu.

Jestem osobą członkowską KPH od około siedmiu lat. Przechodząc na stanowisko dyrektorskie, przypomniałxm sobie drugie, formujące dla mnie spotkanie z Kampanią, które miało miejsce wcześniej. To było szkolenie z rzecznictwa na rzecz osób LGBT+. Dowiedziałxm się, jak rozmawiać z politykami_czkami, jak poruszać się w tym obszarze, by najskuteczniej działać na rzecz naszej społeczności. W KPH istnieje zespół rzeczniczy, który codziennie walczy w ten sposób o nasze prawa.

Jakie wydarzenia na przestrzeni lat działalności organizacji były, twoim zdaniem, najważniejsze dla praw i ruchu LGBT+ w Polsce?

Jednym z kamieni milowych był rok 2023, czyli wygrana KPH przed ETPCz (Europejskim Trybunałem Praw Człowieka – przyp. red.). Sprawa dotyczyła związków osób tej samej płci. To pokazało, że działania KPH przynoszą zmianę. Równie ważnym obszarem naszej działalności jest wsparcie ruchu LGBT+.

I tu kolejne wspomnienie: pamiętam, jak bardzo pomógł nam grant od KPH, gdy jeszcze pracowałxm przy Marszu Równości w Krakowie. Dziś wspieramy lokalne działania społeczności nawet w najmniejszych miastach.

Jednym z flagowych projektów KPH jest plebiscyt Korony Równości, który w tym roku odbywa się po raz ósmy. Skąd pomysł na taką inicjatywę?

Jeszcze przed Koronami KPH organizowała galę osób sojuszniczych „Ramię w ramię po równość”. Wiemy, że rola osób sojuszniczych jest niezbędna w dążeniu do równości. Chcieliśmy w ten sposób pokazać, że widzimy i cenimy ich zaangażowanie. Jednak osiem lat temu zapadła decyzja, by docenić również osoby queerowe, które działają dla naszego wspólnego dobra. I tak powstał plebiscyt Korony Równości, który celebruje tych, którzy przyczyniają się do zmiany na lepsze. Korony są dziś dużym wydarzeniem i wiemy, że wielu osobom zależy na otrzymaniu nominacji. Razem świętujemy ich sukces podczas uroczystej gali.

Podoba mi się to, że do Koron każdy może zgłosić swojego_ją faworyta_kę. W ten sposób KPH oddaje sprawczość społeczności, która najlepiej wie, kto najwięcej dla nich zrobił.

Działa to tak: po otrzymaniu kandydatur kapituła selekcjonuje osoby nominowane do nagrody w każdej z ośmiu – zwyczajowo – kategorii: Aktywizm, Instytucje, Prawo, Polityka, Media, Internet, Biznes i Kultura. Potem głos wraca do społeczności, która decyduje, która z osób dostanie nagrodę. To nagroda od nas wszystkich.

Nagroda tym bardziej ważna, że Karol Nawrocki niedawno zawetował pierwszą w historii Polski ustawę regulującą związki jednopłciowe, która trafiła na biurko Prezydenta RP. To oznacza, że dziś społeczność jeszcze bardziej potrzebuje wsparcia i motywacji do dalszych działań.

Trzeba przyznać jasno – decyzja Karola Nawrockiego kończy prawie dwuletnią drogę projektu, który miał szansę po raz pierwszy uznać prawnie związki osób tej samej płci. Projektu, który mimo wielu perturbacji politycznych, miał większość w obu izbach parlamentu, a jednocześnie cieszył się poparciem społecznym. W ponad dwudziestoletniej historii walki o ustawę nigdy wcześniej nie byliśmy jako społeczność tak blisko przynajmniej minimum rozwiązań, których potrzebujemy.

Mimo to nie powinniśmy zapominać o licznych sukcesach, które jako osoby LGBT+ odnieśliśmy w tym roku.

Na przykład?

Konsekwentnie budowaliśmy i wciąż budujemy poparcie społeczne dla uznania prawnego związków osób tej samej płci – zarówno związków partnerskich, jak i małżeństw, które w ostatnich miesiącach sięga niemal 80%! To właśnie powoduje, że politycy i polityczki nie mogą już nie zauważać potrzeb osób LGBT+ w swojej agendzie.

Postulat wprowadzenia związków partnerskich pojawił się też w programach wyborczych trzech z czterech partii, które 13 grudnia 2023 r. objęły władzę. Nie byłoby to możliwe, gdyby nie konsekwentna, wieloletnia praca wielu grup i osób, które na ulicach, marszach, w sądach, ale też działając w strukturach partii politycznych zabiegały i przypominały o postulatach społeczności osób LGBT+. Oczywiście, decyzja Karola Nawrockiego jest gorzką pigułką, jednak nie zapominajmy o tym i doceńmy naszą pracę jako społeczności, naszą determinację w walce o równe prawa, szacunek i widoczność.

Wierzysz, że będziemy żyli w Polsce równych praw?

Nie mam co do tego wątpliwości. Poprzez różne strategie zmierzamy do tego wspólnego celu: Polski z pełną równością małżeńską, z gwarancją ochrony praw każdej rodziny, z opartą na szacunku i godności procedurą uzgodnienia płci czy skuteczną walką z mową nienawiści i przemocą motywowaną uprzedzeniami wobec społeczności osób LGBT+. To długi marsz po równość – niełatwy i pełen zakrętów, ale konsekwentny i z jasnym celem, który osiągniemy.

Dowiedz się więcej o Koronach Równości: www.koronyrownosci.pl

Na zdjęciu: Miko Czerwiński, fot. Arek Urbaniec

23 sierpnia, weszło w życie rozporządzenie Ministra Cyfryzacji, umożliwiające transkrypcję małżeństw zawartych za granicą i wprowadzenie ich do polskiego rejestru. Nowe wzory dokumentów zastępują dotychczasowy podział na odrębne rubryki „dane kobiety” i „dane mężczyzny”, pozwalając na wpisanie danych obu osób bez względu na ich płeć.

Rozporządzenie z 22 maja 2026 r. zmieniające wzory dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego ma zastosowanie we wszystkich urzędach stanu cywilnego w Polsce. Jego wejście w życie jest ważnym elementem dostosowywania praktyki administracji do orzeczeń sądów dotyczących uznawania skutków prawnych małżeństw zawartych za granicą przez pary jednopłciowe. 

Nie oznacza to jednak możliwości zawierania takich małżeństw w Polsce –  chodzi o uznanie małżeństw, które zostały legalnie zawarte w innym państwie. Innymi słowy, jak wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny, dokonanie transkrypcji nie oznacza wprowadzenia do polskiego porządku prawnego instytucji małżeństwa osób tej samej płci.

Wyroki sądów a praktyka urzędów

Zmiana wzorów dokumentów jest odpowiedzią na konkretny problem. Do tej pory polskie formularze i systemy rejestracji stanu cywilnego były skonstruowane w sposób, który utrudniał lub uniemożliwiał prawidłowe wprowadzenie do systemu zagranicznego aktu małżeństwa dwóch osób tej samej płci.

Jednocześnie w ostatnich miesiącach zapadły decyzje, które wyraźnie zobowiązały państwo do respektowania praw par jednopłciowych. 

W marcu Naczelny Sąd Administracyjny nakazał warszawskiemu Urzędowi Stanu Cywilnego dokonanie transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci. W maju NSA w kolejnych sprawach wskazał, że taka transkrypcja nie jest sprzeczna z podstawowymi zasadami polskiego porządku prawnego, jeżeli przy interpretacji  przepisów uwzględni się standard wynikający m.in. z Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Wcześniej, w listopadzie 2025 r., podobny kierunek wyznaczył Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. TSUE wskazał na obowiązek uznawania przez państwo członkowskie skutków małżeństwa zawartego legalnie w innym państwie UE, jeżeli jest to konieczne do zapewnienia praw wynikających z prawa unijnego, w szczególności prawa do swobodnego przemieszczania się i życia rodzinnego.

W tym sensie nowe wzory dokumentów nie są oderwane od wcześniejszego orzecznictwa. Są próbą dostosowania administracyjnej praktyki państwa do sytuacji, w której kolejne sądy jasno wskazywały, że zagraniczne małżeństwa osób tej samej płci nie mogą być po prostu ignorowane przez polskie instytucje.

W tle wyrok Trybunału Konstytucyjnego

Wejście w życie rozporządzenia następuje jednak w szczególnym momencie. 28 lipca 2026 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że rozporządzenie Ministra Cyfryzacji jest niezgodne z Konstytucją w zakresie, w jakim wprowadza wzory dokumentów dotyczące zagranicznych związków, które nie są związkami kobiety i mężczyzny. Warto jednak zwrócić uwagę, że polski sąd konstytucyjny nie jest aktualnie sądem w rozumieniu prawa europejskiego, a rząd jasno stwierdził, że decyzja TK nie wpływa na wejście w życie rozporządzenia. 

Orzeczenie TK pozostaje w napięciu z wcześniejszymi rozstrzygnięciami TSUE, NSA i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. NSA wprost wskazywał, że przy ocenie możliwości dokonania transkrypcji nie można ograniczać się wyłącznie do krajowych przepisów dotyczących małżeństwa, ale należy uwzględniać również zobowiązania międzynarodowe Polski oraz standard ochrony życia prywatnego i rodzinnego.

– Dla par, które składają wnioski o transkrypcję, nie jest to jednak abstrakcyjny spór między instytucjami. Każda rozbieżność w praktyce urzędów oznacza realną niepewność co do tego, czy i kiedy ich małżeństwo zostanie uznane w dokumentach państwa – komentuje Przemek Walas, kierownik programowy w KPH.

Szkolenia „Metryki” 

Na tym tle szczególnego znaczenia nabierają działania czasopisma „Metryka”, która organizowała w tym roku szkolenia dla pracowników USC, poświęcone postępowaniu w sprawach transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa osób tej samej płci.

Uczestnikom oferowano m.in. przewodnik postępowania dla kierowników USC oraz „najnowszą wersję decyzji odmownej kierownika USC”.Na stronie „Metryki” opublikowano także materiał zatytułowany „Motywy do odmowy transkrypcji aktu małżeństwa osób tej samej płci”, w którym dr. Piotr Kasprzyk przekonuje, że kierownik USC nie powinien dokonywać takiej transkrypcji.

– To oczywiście stoi w sprzeczności z orzeczeniami NSA i kolejnymi rozstrzygnięciami sądów administracyjnych. Cała sytuacja pokazuje, że sama zmiana przepisów i wzorów dokumentów nie kończy problemu. Równie ważne jest to, jak nowe regulacje będą stosowane w praktyce przez ponad dwa tysiące urzędów stanu cywilnego w Polsce –  dodaje Walas.

Zmiana, która ma znaczenie 

Dla osób, których zagraniczne małżeństwo zostanie prawidłowo odzwierciedlone w polskim rejestrze, nie jest to wyłącznie zmiana formalna.

Małżeństwo ma znaczenie dla wielu obszarów codziennego życia. Wpływa między innymi na sposób, w jaki państwo rozpoznaje rodzinę, relację między małżonkami, kwestie majątkowe i dziedziczenie, dostęp do określonych świadczeń czy możliwość załatwiania szeregu spraw urzędowych.

Dlatego uznanie skutków prawnych małżeństwa zawartego legalnie za granicą oznacza możliwość posługiwania się dokumentem, który odpowiada rzeczywistemu stanowi jej życia rodzinnego.

Jest to także rozwiązanie oparte na szacunku i godności. Państwo nie musi zgadzać się na możliwość zawierania małżeństw jednopłciowych w Polsce, aby uznać fakt, że jego obywatelki i obywatele takie małżeństwa zawarli legalnie w innym państwie. Odzwierciedlenie tego faktu w rejestrze stanu cywilnego nie tworzy nowej rzeczywistości rodzinnej, za to pozwala państwu odpowiednio zareagować na rzeczywistość, która już istnieje.

To ważny krok, ale nie koniec drogi

Wejście w życie nowych wzorów aktów małżeństwa jest ważnym krokiem w kierunku zapewnienia parom jednopłciowym większego bezpieczeństwa prawnego. Nie rozwiązuje jednak wszystkich problemów.

– Pary jednopłciowe nadal nie mogą zawrzeć małżeństwa w Polsce – w swoim kraju, w obecności rodziny i przyjaciół. Nadal muszą wyjeżdżać za granicę, aby zawrzeć małżeństwo, a następnie mierzyć się z koniecznością dochodzenia uznania jego skutków w Polsce. To oznacza, że w Polsce wciąż nie możemy mówić o pełnej równości małżeńskiej – przypomina Przemek Walas. I dodaje:

– Dlatego docelowym rozwiązaniem pozostaje zniesienie dyskryminacji w dostępie do małżeństwa. Państwo powinno zapewnić wszystkim parom, niezależnie od płci partnerów i partnerek, możliwość zawarcia małżeństwa w Polsce.

W ocenie KPH,  na tę chwilę podstawową kwestią jest to, : by państwo wykonywało swoje obowiązki wobec osób, które już zawarły legalne małżeństwo za granicą. Wejście w życie nowych wzorów dokumentów jest jednym z elementów tego procesu. Kolejnym będzie zapewnienie, że rozwiązania te będą stosowane w całej Polsce w sposób jednolity, przewidywalny i z poszanowaniem praw osób, których dotyczą.

 

Podpisz nasz apel – czas na równość małżeńską!

Dziś, 11 sierpnia, dotarła do nas odpowiedź Ministerstwa Finansów na naszą petycję w sprawie równego traktowania podatkowego małżeństw jednopłciowych zawartych za granicą i transkrybowanych w Polsce. Niestety, na konkretne rozstrzygnięcie musimy jeszcze poczekać.

O co pytaliśmy?

W marcu tego roku zwróciliśmy się do Ministra Finansów z wnioskiem o wydanie interpretacji ogólnej, czyli o jednoznaczne wyjaśnienie przepisów prawa podatkowego. Chcieliśmy mieć pewność, że pary jednopłciowe, które dokonały transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa, będą traktowane tak samo, jak małżeństwa różnopłciowe. Mowa tu między innymi o zwolnieniach z podatku od spadków i darowizn oraz możliwości wspólnego rozliczania się.

Odpowiedź ministerstwa

Ministerstwo nie wydało interpretacji ogólnej. W przesłanym do nas piśmie informuje, że obecnie analizuje orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz polskich sądów administracyjnych. Jak pisze: 

W tej sprawie kluczowym zagadnieniem pozostaje przesądzenie kwestii ustrojowych w obszarze prawa cywilnego i rodzinnego przez organy właściwe do określenia skutków prawnych przeniesienia do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci.

Ostateczna decyzja co do tego, czy i w jakim kierunku ministerstwo zdecyduje się interweniować, ma zapaść dopiero po zakończeniu tej analizy – bez wskazania konkretnego terminu. Formalnie ministerstwo zamknęło też naszą petycję, uznając, że dalsze kroki wykraczają poza ramy ustawy o petycjach.

Co to oznacza w praktyce?

To nie jest odpowiedź, na jaką liczyliśmy, ale nie jest to też odpowiedź odmowa. Ministerstwo przyznaje, że kwestia wymaga pogłębionej analizy w świetle dynamicznie rozwijającego się orzecznictwa europejskiego i nie zamyka sprawy definitywnie. Wiemy, że dla wielu par to kolejne miesiące niepewności, zwłaszcza w sytuacjach, gdy Krajowa Informacja Skarbowa w kilku przypadkach już wcześniej wydawała negatywne interpretacje indywidualne, odmawiając małżeństwom jednopłciowym prawa do ulg podatkowych. Brak decyzji Ministerstwa Finansów oznacza, że sfera podatków nadal będzie rozstrzygana przez pryzmat indywidualnych przypadków. 

Dalsze kroki

Brak jasnej odpowiedzi ze strony resortu finansów nie zamyka dla nas sprawy. Będziemy pilnować, żeby zapowiedziana analiza faktycznie się odbyła i doprowadziła do jasnego stanowiska. Jednocześnie w obszarze ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych, ZUS i NFZ zajęły już stanowisko o równym traktowaniu małżeństw niezależnie od płci małżonków – to pokazuje, że zmiana w podejściu administracji jest możliwa.

Nierozwiązana pozostaje też sytuacja dzieci wychowujących się w tęczowych rodzinach. Obecnie nie toczą się żadne prace legislacyjne, które realnie zabezpieczałyby ich prawa. KPH konsekwentnie zabiega o to, by prawo w jakiejkolwiek formie chroniło dzieci i ich prawo do bezpiecznego dzieciństwa. 

Podpisz nasz apel o równość małżeńską

Jeśli identyfikujesz się z misją i wartościami Kampanii Przeciw Homofobii, masz ugruntowane doświadczenie w obszarze komunikacji online lub marketingu, chcesz działać razem z nami na rzecz społeczności LGBT+ w Polsce – to ogłoszenie jest właśnie dla Ciebie!

Szukamy osoby specjalistycznej ds. digital marketingu. Wyślij CV do 30.08.2026 r. do godziny 23:59 na adres praca@kph.org.pl.

Zakres obowiązków i kluczowe zadania:

• współtworzenie komunikacji projektów i działań realizowanych przez organizację,
• współzarządzanie profilami organizacji w mediach społecznościowych,
• tworzenie treści (postów, wpisów, e-mail newsletterów) oraz materiałów graficznych,
• planowanie, prowadzenie i optymalizacja kampanii reklamowych (Meta Ads, Google Ads),
• aktualizacja strony internetowej organizacji,
• identyfikowanie nowych trendów i wdrażanie rozwiązań w zakresie komunikacji online, które wspierają dotarcie do nowych grup odbiorczych,
• analiza danych i przygotowywanie raportów z prowadzonych działań,
• wsparcie działań z zakresu fundraisingu indywidualnego.

Wymagane kompetencje, poparte posiadanym doświadczeniem zawodowym:

• co najmniej kilkuletnie doświadczenie w digital marketingu / komunikacji online, w tym w samodzielnym prowadzeniu projektów,
• lekkie pióro, umiejętność przygotowywania i redagowania tekstów,
• doświadczenie w prowadzeniu komunikacji w mediach społecznościowych,
• umiejętność obsługi systemu CMS (np. WordPress),
• znajomość narzędzi reklamowych i analitycznych (np. Meta Ads, Google Ads, Google Analytics, PowerBI),
• umiejętność tworzenia grafik z użyciem narzędzia Canva,
• umiejętność analizy danych, prezentacji wniosków i sugerowania usprawnień,
• zainteresowanie nowoczesnymi trendami w komunikacji online,
• bardzo dobra organizacja pracy i samodzielność w wykonywaniu powierzonych obowiązków,
• znajomość języka angielskiego na poziomie min. B1,
• zainteresowanie tematami podejmowanymi przez KPH.

Mile widziane

• doświadczenie w realizacji działań fundraisingowych,
• doświadczenie w pracy w organizacjach pozarządowych.

Oferujemy:

• wynagrodzenie w wysokości 7896-9475 zł brutto, w zależności od doświadczenia,
• umowę o pracę na 1 rok w wymiarze pełnego etatu, z możliwością przedłużenia na czas nieokreślony (okres próbny: 3 miesiące),
• pracę w Warszawie w systemie hybrydowym (praca zdalna lub stacjonarna w biurze zlokalizowanym w zabytkowej kamienicy w centrum Warszawy*), obowiązkowa praca z biura minimum 2 dni w tygodniu,
• prywatną opiekę zdrowotną,
• kartę Multisport,
• uczestnictwo w indywidualnych i zespołowych formach wsparcia w rozwoju zawodowym,
• 26 dni urlopowych w roku, niezależnie od stażu pracy,
• 7-godzinny dzień pracy.

*Biuro KPH mieści się w zabytkowej kamienicy, winda znajduje się na półpiętrze. KPH stosuje zasadę równego traktowania w zatrudnieniu i dołoży starań, aby odpowiedzieć na potrzeby osób kandydujących i zatrudnianych, dlatego w razie pytań lub wątpliwości – skontaktuj się z nami. Jesteśmy otwarci_te na znalezienie rozwiązań, które zwiększą dostępność, choć mamy świadomość, że część barier może na tę chwilę stanowić trudność w podjęciu pracy na opisanym stanowisku.

Równe szanse: KPH jest pracodawcą oferującym równe szanse i zobowiązuje się do zwalczania wszelkiej dyskryminacji. Do udziału w rekrutacji szczególnie zachęcamy osoby transpłciowe, interpłciowe, homo-, biseksualne, queerowe, niebinarne oraz sojusznicze. 

Rekrutacja: Jeśli chcesz dołączyć do naszego zespołu, wyślij swoje CV w formacie PDF na adres: praca@kph.org.pl do dnia 30.08.2026 do godz. 23:59, w tytule maila wpisując: „Rekrutacja: Osoba specjalistyczna ds. digital marketingu”. Wybrane osoby zostaną zaproszone na rozmowę kwalifikacyjną.

W aplikacji prosimy o umieszczenie klauzuli: „Niniejszym wyrażam zgodę na przetwarzanie przez Stowarzyszenie Kampania Przeciw Homofobii moich danych osobowych w celach związanych z przeprowadzeniem procesu rekrutacyjnego. Zostałam_em poinformowana_y, że administratorem moich danych osobowych jest Stowarzyszenie Kampania Przeciw Homofobii z siedzibą w Warszawie, adres Aleje Jerozolimskie 99/40, 02-001 Warszawa KRS 0000 1111 209. Oświadczam, iż jestem świadoma_y prawa do wglądu do swoich danych, prawa poprawiania danych oraz prawa do żądania usunięcia danych, a dane te zostały przeze mnie podane dobrowolnie”. Zgłoszenia bez załączonej powyższej klauzuli nie będą rozpatrywane. 

Dołącz do nas i wspólnie budujmy Polskę równych praw!