Za nami drugie posiedzenie Komisji Nadzwyczajnej ws. statusu osoby najbliższej

Komisja po raz kolejny przyjrzała się projektom ustaw dotyczących statusu osoby najbliższej. Co wydarzyło się w trakcie posiedzenia?

Trzymamy rękę na pulsie

Dziś, 13 kwietnia, Komisja Nadzwyczajna zajęła się rządowym projektem ustawy o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu, co poprzedza prace nad przepisami wprowadzającymi, które zaplanowane są na kolejne posiedzenie.

Kampania Przeciw Homofobii od początku monitoruje prace nad ustawą. Jeszcze przed radykalnymi autopoprawkami rządu, KPH wspólnie z innymi organizacjami pozarządowymi złożyła uwagi w toku konsultacji publicznych (jeszcze wtedy do projektu ustawy o związkach partnerskich). Gdy ustawa o statusie osoby najbliższej trafiła do Sejmu, a następnie do Komisji parlamentarnej, uczestniczyliśmy w jej posiedzeniu. 

Przeczytaj o pierwszym posiedzeniu Komisji

Stanowisko przed posiedzeniem 

Przed dzisiejszym spotkaniem, wysłaliśmy do Komisji opinię KPH dotyczącą ustawy, w której zwracaliśmy uwagę m.in. na to, że:

• projekt ustawy uniemożliwia zawarcie umowy osobom pozostającym w związkach partnerskich zawartych za granicą;
• projektowana procedura rozwiązania umowy poprzez jednostronne oświadczenie zagraża trwałości związków i może prowadzić do nadużyć; 
• istnieje ryzyko nieświadomości utraty prawa do zachowku w przypadku zmiany testamentu przez stronę umowy i niepoinformowania o tym skutecznie drugiej strony; 
• problem stanowi całkowite pominięcie bezpieczeństwa dzieci wychowywanych w rodzinach tworzonych przez osoby zawierające umowę o wspólnym pożyciu.

Zapoznaj się z treścią stanowiska

– Na projekt ten czeka wiele osób, wiele par żyjących w związkach nieformalnych, w tym jednopłciowym – powiedziała Sekretarzyni Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Katarzyna Kotula, która zabrała głos na początku posiedzenia.

W dalszej części swojej wypowiedzi wskazała, iż projekt ten jest konsensusem politycznym i stanowi „rozsądny kompromis”, dlatego też znajdzie poparcie większości parlamentarnej, a jednocześnie zapewni minimalną ochronę dla osób żyjących w związkach nieformalnych. 

Podczas dzisiejszego posiedzenia omawiane były po kolei wszystkie przepisy projektu ustawy, a obserwacje zawarte w stanowisku KPH zostały przedstawione przez osoby z zespołu rzeczniczego Stowarzyszenia – Mateusza Trzaskę i Annamarię Linczowską. Nasze uwagi nie były jedynymi zgłoszonymi w przedmiocie projektu ustawy. Wartościowe wnioski przedstawiły również m.in. przedstawicielki i przedstawiciel Krajowej Rady Notarialnej, Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, Amnesty International Polska oraz Biura Legislacyjnego. 

W poszczególnych wypowiedziach zwracano uwagę na hybrydowy charakter wprowadzanej regulacji, którą przedstawiciel Biura Legislacyjnego określił jako rozwiązanie „z zakresu prawa prywatnego” (nie rodzinnego), a także na wątpliwości, czy projekt spełnia standardy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Co istotne, Katarzyna Kotula wyjaśniała, że zamknięcie możliwości skorzystania z umowy dla osób, które zawarły związek małżeński za granicą, wynika z konieczności rozdzielenia transkrypcji od materii regulowanej umową, nie odnosząc się jednocześnie do wykluczenia osób żyjących w zawartych za granicą związkach partnerskich, nieuznawanych w Polsce.

Wybrzmiały także – zbieżne z naszymi uwagami – głosy dotyczące braku możliwości skutecznej weryfikacji przez notariusza_kę przesłanek niedopuszczalności zawarcia umowy. Jak wskazała zastępczyni prezesa Krajowej Rady Notarialnej, Magdalena Arendt, właściwszą formą byłoby złożenie stosownego oświadczenia do protokołu. Komisja przyjęła m.in. poprawkę wiceprzewodniczącej Katarzyny Ueberham, wydłużając okres ważności zapewnienia do trzech miesięcy (zamiast jednego, jak w projekcie), co odpowiada uwagom zgłaszanym przez KPH i Biuro Legislacyjne.

Po posiedzeniu Prezydium Komisji ustali termin kolejnego posiedzenia, na którym, prawdopodobnie, procedowany będzie projekt ustawy wprowadzającej.