08 kwietnia 2021

Organizacje LGBT interweniują u prezesa GUS ws. Spisu Powszechnego

Ponad 40 organizacji społecznych działających na rzecz praw osób LGBT+ domaga się wprowadzenia zmian w formularzu Spisu Powszechnego. Jak czytamy w piśmie adresowanym do prezesa GUS, formularz w obecnym kształcie zmusza osoby LGBT do podawania nieprawdziwych danych dotyczących płci osób transpłciowych i niebinarnych  oraz stanu cywilnego osób żyjących w związkach jednopłciowych. 

 

Polskie państwo zmusza osoby LGBT do podawania fałszywych danych w Narodowym Spisie Powszechnym – alarmowała w mediach społecznościowych tuż po rozpoczęciu Spisu m.in. Kampania Przeciw Homofobii (zobacz post TUTAJ). Po przeprowadzeniu pogłębionej analizy formularza wykorzystywanego na potrzeby Spisu przez GUS, ponad 40 organizacji społecznych i grup nieformalnych, w tym m.in. Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Grupa Stonewall, Kampania Przeciw Homofobii, Miłość Nie Wyklucza,  Polskie Towarzystwo Prawa Antydyskryminacyjnego i Tolerado, wystosowało wspólne pismo do Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) wskazując na dwie główne nieprawidłowości w konstrukcji algorytmu formularza. 

 

Przymus kłamstwa nt. płci – co mają zrobić osoby transpłciowe i niebinarne?

 

Z uwagi na zastosowany w formularzu algorytm osoby transpłciowe  przed formalnym uzgodnieniem płci i osoby niebinarne są zmuszone wpisywać fałszywe dane nt. własnej płci. Dzieje się tak, ponieważ wypełniając formularz konieczne jest podanie zarówno numeru PESEL, jak i płci osoby wypełniającej spis. A te dane w przypadku osób, które dostosowanie płci w dokumentach do płci rzeczywistej mają przed sobą, będą rozbieżne. Po wpisaniu płci rzeczywistej, która nie jest zgodna z tą zakodowaną w numerze PESEL, system identyfikuje błąd i nie pozwala wypełnić Spisu. Jak wskazują  sygnatariusze pisma, poza rażącym naruszeniem godności osób transpłciowych, formularz w obecnym kształcie naraża je na “odpowiedzialność karną i wykroczeniową, a w konsekwencji grozi wykluczeniem ze statystyki publicznej tych grup społecznych, co stanowi ich niedopuszczalną dyskryminację”. Stąd zawarte w piśmie wskazanie wprowadzenia takiej modyfikacji, która da możliwość wpisania innej płci niż ta zakodowana w numer PESEL, a także innej płci niż “kobieta” lub “mężczyzna”.  

 

Pismo do prezesa GUS – przeczytaj TUTAJ

 

Mąż a jednak kawaler – co z małżeństwami jednopłciowymi?

 

Formularz w obecnym kształcie wywołuje niepokój również wśród par osób tej samej płci, które zawarły związek małżeński za granicą. Brak jasnych wytycznych obarcza je odpowiedzialnością z podjęcie decyzji, którą z opcji dot. stanu cywilnego mają wybrać. Czy “żonaty/zamężna”, bo są po ślubie? A może “kawaler/panna”, bo skoro zawarły związek małżeński za granicą, to w Polsce są uznawane za osoby stanu wolnego? Jak czytamy w piśmie do prezesa GUSu formularz w obecnym kształcie “w sposób niedopuszczalny obarcza obywateli i obywatelki odpowiedzialnością za samodzielne wskazanie jakiego stanu cywilnego są w świetle polskiego prawa, przy jednoczesnym ryzyku, że za podanie danych nieprawdziwych  zostanie im postawiony zarzut z art. 56 ustawy o statystyce publicznej” i apelują o zajęcie przez prezesa GUS jasnego stanowiska w tej sprawie rekomendując wprowadzenie takiego rozwiązania, które pozwoli osobom żyjącym w jednopłciowym związku małżeńskim, aby ten fakt mogły wskazać w Spisie

 

Zmiany w formularzu albo  Narodowy Spis Fałszywych Danych 

 

Celem Spisu Powszechnego powinno być zebranie pełnej informacji o sytuacji demograficznej w Polsce. Nie jest to możliwe, jeśli osoby transplciowe, w tym niebinarne, pozostaną z niego wykluczone. Liczymy na to, że Prezes GUS postąpi zgodnie z prawnym obowiązkiem poszanowania praw człowieka i zasady równego traktowania, a także z celem rzetelności spisu, i dostosuje odpowiednio jego formularz – wskazuje Milena Adamczewska-Stachura, koordynatorka Grupy Prawnej stowarzyszenia Miłość Nie Wyklucza.

Na wprowadzenie odpowiednich zmian w formularzu, tak by Narodowy Spis Powszechny nie zmienił się w Narodowy Spis Fałszywych Danych, liczy koordynatorka grupy prawnej stowarzyszenia Kampania Przeciw Homofobii, adw. Karolina Gierdal:

Mamy nadzieję, że GUS podzieli nasze zdanie i uwzględni rekomendacje zawarte w piśmie. Jeśli tak się nie stanie, przedstawimy rzetelne informacje co do tego, jak można postąpić w takiej sytuacji i jakie mogą być tego konsekwencje.

Organizacje zalecają wstrzymanie z wypełnianiem formularza do czasu odpowiedzi ze strony prezesa GUS jednocześnie uspokajając, że czasu na udział w Spisie Powszechnym jest dużo – termin upływa we wrześniu. 

 

 

Pismo do Prezesa GUS (treść dostępna TUTAJ) podpisały następujące organizacje społeczne i grupy nieformalne:
  1. Atlas Nienawiści
  2. Federacja Znaki Równości
  3. Fundacja Akceptacja 
  4. Fundacja Cicha Tęcza
  5. Fundacja Replika
  6. Fundacja Równość.org.pl
  7. Fundacja Trans-Fuzja
  8. Fundacja Tęczowe Rodziny
  9. Fundacja Warto Być Równym Nad Wartą
  10. Fundacja Wiara i Tęcza
  11. Fundacja Wolontariat Równości
  12. Fundusz Solidarnościowy im. Milo Mazurkiewicz
  13. Grupa Nieustającej Pomocy
  14. Helsińska Fundacja Praw Człowieka
  15. Kampania Przeciw Homofobii
  16. Koło Osób LGBT+ przy Okręgowej Radzie Adwokackiej w Warszawie 
  17. Kultura Równości
  18. Lobby LGBTQ
  19. Łódzkie Dziewuchy Dziewuchom
  20. Marsz Równości w Gnieźnie
  21. Marsz Równości w Koszalinie
  22. Marsz Równości w Rzeszowie
  23. Marsz Tolerancji w Koninie
  24. Olsztyński Marsz Równości
  25. Polskie Towarzystwo Prawa Antydyskryminacyjnego
  26. Stowarzyszenie Fabryka Równości 
  27. Stowarzyszenie Grupa Stonewall
  28. Stowarzyszenie Instytut Równości
  29. Stowarzyszenie Lambda Szczecin
  30. Stowarzyszenie Lambda Warszawa
  31. Stowarzyszenie Marsz Równości w Lublinie
  32. Stowarzyszenie Miłość Nie Wyklucza
  33. Stowarzyszenie My, Rodzice
  34. Stowarzyszenie Na Rzecz Lesbijek, Gejów, Osób Biseksualnych, Osób Transpłciowych Oraz Osób Queer „Pracownia Różnorodności”
  35. Stowarzyszenie Na Rzecz Osób LGBT Tolerado
  36. Stowarzyszenie Prowincja Równości 
  37. Stowarzyszenie Stan Równości
  38. Stowarzyszenie Tęczowe Opole
  39. Stowarzyszenie Tęczówka 
  40. Stowarzyszenie Queerowy Maj
  41. Tęczowa Częstochowa
  42. Tęczowe Podbeskidzie
  43. Tęczowy Białystok
  44. Tęczowy Tarnów
  45. Uczelniana Organizacja Studencka Queer UW 
  46. Zjednoczenie Pozytywni w Tęczy