Przestępstwa z nienawiści stanowią jedno z najpoważniejszych zagrożeń dla spójności społecznej, a osoby LGBT+ szczególnie często stają się ich ofiarami. W wielu przypadkach akty przemocy napędzają głęboko zakorzenione stereotypy i uprzedzenia, wzmacniane przez celowo rozpowszechnianą dezinformację. Podczas Tygodnia Świadomości na temat Przestępstw z Nienawiści warto zastanowić się nad wpływem dezinformacji na nasze społeczne postawy i nad tym, jak możemy jej skutecznie przeciwdziałać.

Dezinformacja to świadome rozprzestrzenianie fałszywych informacji, które mają na celu manipulację opinią publiczną i wzmocnienie podziałów. W kontekście osób LGBT+ dezinformacja działa szczególnie destrukcyjnie, tworząc krzywdzące stereotypy i obrazy ich życia, odbierane przez społeczeństwo jako prawdziwe. Przykładem są mity o rzekomym „zagrożeniu” ze strony osób LGBT+ dla „tradycyjnych wartości” lub fałszywe informacje o ich „ideologii”. Tego typu przekazy kształtują nieuzasadnioną wrogość, prowadząc do marginalizacji i dyskryminacji tej grupy.

Konsekwencje dezinformacji są poważne i realne. Osoby LGBT+ muszą mierzyć się nie tylko z izolacją, ale i różnymi formami przemocy – od słownych wyzwisk po fizyczne ataki. Fałszywe narracje, powielane w mediach i przestrzeni publicznej, stają się fundamentem nienawiści, która ujawnia się na ulicach, w szkołach, a nawet w miejscach pracy. Takie działania wpływają nie tylko na jednostki, ale także na całą społeczność LGBT+, osłabiając jej poczucie bezpieczeństwa i zaufania do społeczeństwa.

Jakie działania możemy podjąć? Edukacja i świadome korzystanie z mediów to kluczowe narzędzia w walce z dezinformacją. Weryfikowanie źródeł informacji, krytyczna analiza treści i unikanie sensacyjnych, często krzywdzących narracji to proste kroki, które każdy z nas może podjąć. Jeśli zauważysz, że ktoś udostępnia fałszywe informacje o osobach LGBT+, warto zwrócić uwagę na rzetelne źródła i fakty, które pomagają rozwiewać mity i dezinformacyjne przekazy.

Wspieranie otwartego, świadomego i opartego na faktach dialogu to podstawa budowania społeczeństwa wolnego od nienawiści. Pamiętajmy, że każdy z nas może wpływać na atmosferę społeczną – poprzez edukację i wspieranie osób, które doświadczają przemocy. 

W ostatni dzień Tygodnia Świadomości na temat Przestępstw z Nienawiści (12–19 października), niech nasze działania staną się krokiem w stronę Polski wolnej od nienawiści, opartej na zrozumieniu i akceptacji.

Fundacja FEDERA uruchomiła projekt („ODKODUJ DEZINFORMACJĘ” – poznaj nowy projekt Fundacji FEDERA), który ma na celu zwiększenie świadomości na temat dezinformacji i rozpoznawania fałszywych informacji. W ramach projektu powstała broszura, w której znajdziecie więcej rzetelnej wiedzy.

Wpis przygotowany we współpracy z Fundacją FEDERA.

Zapoznaj się z projektem ustawy o związkach partnerskich

Zapoznaj się projektem ustawy wprowadzającej

Jesteś osobą LGBT+ i byłxś lub jesteś w wojsku? Znasz kogoś ze społeczności, kto służył/a/o w armii?Jesteś wojskowym rodzicem/rodziną dziecka LGBT+? Jesteś w wojsku i jesteś osobą sojuszniczą osób  LGBT+? Jeśli tak, zgłoś się do nas!

Naszym celem jest zebranie informacji i doświadczeń osób LGBT+ w wojsku polskim. Chcemy lepiej zrozumieć, jakie wyzwania napotykają osoby służące w armii. Twoje bezpieczeństwo i anonimowość są dla nas priorytetem – decydujesz samodzielnie, jak bardzo chcesz się zaangażować.

Każda informacja jest dla nas ważna, aby wspierać osoby LGBT+ w wojsku. Twoje zaangażowanie – bez względu na jego poziom – może bardzo pomóc! 

Napisz do nas na info@kph.org.pl 

Choć niektóre państwa członkowskie Rady Europy poczyniły znaczące postępy, inne pozostały w tyle, a nawet dokonały regresu w kwestii ochrony osób LGBT+. Rośnie przemoc i mowa nienawiści wobec osób LGBT+ szczególnie w takich krajach jak Węgry, Polska i Turcja. W najnowszym raporcie ILGA-Europe i IGLYO znajduje się analiza wdrażania Rekomendacji Rady Europy CM/Rec(2010)5 dotyczących zwalczania dyskryminacji ze względu na  orientację seksualną i tożsamość płciową w latach 2019-2023. 

Czego dotyczy raport?

Raport dotyczy takich obszarów, jak:

• prawo do życia, bezpieczeństwa i ochrony przed przemocą,
• prawne uznanie płci,
• wolność zrzeszania się i wypowiedzi,
• niedyskryminacja w ochronie zdrowia, edukacji, zatrudnieniu i mieszkalnictwie,
• ochrona dzieci i młodzieży LGBTI.

Kluczowe problemy 

Mimo że wiele krajów formalnie posiada przepisy chroniące osoby LGBT+, ich wdrażanie nadal jednak stanowi problem.  Zauważono, że:

• wzrasta przemoc i mowa nienawiści wobec osób LGBT+,
• istnieje niespójna ochrona prawna, szczególnie dla osób transpłciowych i interseksualnych,
• ograniczana jest wolność stowarzyszeń i finansowania organizacji działających na rzecz osób LGBT+,
• występują trudności w skutecznym wdrażaniu istniejących przepisów ochronnych, szczególnie w obszarach wiejskich.

Przeczytaj cały raport 

Queerowa kultura jest ważna i chcemy, żeby była dostępna nie tylko w dużych miastach. Ruszamy z projektem dla osób, organizacji i grup nieformalnych, które chcą zorganizować u siebie pokaz filmowy! 

???? KPH w partnerstwie z OUTFilmem – platformą VOD dla społeczności LGBT+, przygotowało katalog filmów do wyboru i materiałów (takich jak plakaty, grafiki, treści do postów) potrzebnych do zorganizowania projekcji w miejscowościach poniżej 200 tys. mieszkańców. 

Seans to świetny sposób, by:

• świętować dni widoczności,
• łączyć lokalną społeczność,
• lepiej się poznać!

Żeby urozmaicić wydarzenie, możecie je połączyć z dyskusją na koniec (przygotujemy dla Was pomysły na tematy dyskusji, pytania do publiczności) lub zaprosić osobę, z którą przeprowadzicie wywiad lub panel dyskusyjny po filmie. 

Chcesz zorganizować u siebie Queerowe Kino? Zobacz instrukcję, w której znajdziesz również propozycje filmów i napisz na wsparcieruchu@kph.org.pl.

Zachęcamy do kontaktu nawet jeśli Wasze możliwości techniczne są ograniczone!

A jeśli jesteś z Warszawy, to czekaj na Queerowe Kino w biurze KPH – niedługo więcej informacji!

W miniony weekend (12-13 października) odbyła się Akademia Rzecznictwa Politycznego – wspólna inicjatywa Kampanii Przeciw Homofobii i Fundacji Równość.org.pl. Akademia była pełna inspirujących spotkań, wykładów oraz warsztatów. Celem tego wydarzenia było wsparcie osób aktywistycznych z całej Polski w zdobywaniu praktycznych umiejętności i wiedzy niezbędnej do prowadzenia działań rzeczniczych na rzecz społeczności LGBT+. Teraz przyszedł czas na wykorzystanie zdobytej wiedzy w praktyce!

Co działo się podczas Akademii Rzecznictwa Politycznego?

Podczas intensywnych warsztatów osoby uczestniczące miały okazję zdobyć kluczowe umiejętności z zakresu rzecznictwa i działań na rzecz równości osób LGBT+. W ramach programu skupiono się na następujących zagadnieniach:

• standardy prawne dotyczące równouprawnienia i niedyskryminacji osób LGBT+,
• jak przebiega proces legislacyjny w Polsce i w których momentach działania rzecznicze są efektywne,
• jak dopasować działania, żeby były najbardziej skuteczne,
• planowanie i formułowanie komunikatów rzeczniczych,
• angażowanie uwagi odbiorców_czyń,
• wystąpienia medialne, w tym przed kamerą,
• jak rozmawiać z politykami_czkami.

fot. Arek Urbaniec / Fundacja Równość.org.pl

Akademia zgromadziła znakomite grono osób eksperckich, które poprowadziły merytoryczne wykłady oraz warsztaty. Wśród osób prowadzących znaleźli się:

• Magda Dropek – przedstawicielka Departamentu ds. Równego Traktowania przy Kancelarii Prezesa Rady Ministrów,
• Tomasz-Marcin Wrona – dziennikarz i reporter TVN24, autor ponad 200 wywiadów i podcastu,
• Amy Mello i Cameron Tolle – założyciele amerykańskiej organizacji Freedom to Marry znanej z działań na rzecz równości małżeńskiej,
• Miko Czerwiński – osoba członkowska zarządu Fundacji Równość.org.pl oraz KPH
• Katarzyna Niemiec – ekspertka ds. PR i Komunikacji związana z Fundacją Równość.org.pl
• Hubert Sobecki – przedstawiciel stowarzyszenia Miłość Nie Wyklucza,
• Annamaria Linczowska – koordynatorka ds. rzecznictwa i działań prawnych w Kampanii Przeciw Homofobii.

Specjalną Gościnią wydarzenia była również Ministra Katarzyna Kotula! Pani Ministro – bardzo dziękujemy, że znalazła Pani dla nas czas i zaszczyciła swoją obecnością. To dla nas ogromne wyróżnienie i motywacja do działania.

Bardzo się cieszymy, że tyle wspaniałych osób aktywistycznych odpowiedziało na nasze zaproszenie do współpracy. Dziękujemy Wam i nie możemy się doczekać dalszych wspólnych działań!

Dołącz do Sieci Rzeczniczej

Jeśli chcesz stać się częścią naszej grupy ekspertów_ek, zarejestruj się w Sieci Rzeczniczej, zdobądź wiedzę i działaj razem z nami.

Dołączam do Sieci Rzeczniczej

fot. Arek Urbaniec / Fundacja Równość.org.pl

Miłość, wolność, szczęście, równość, bezpieczeństwo i akceptacja to uniwersalne wartości, na których koncentruje się kampania społeczna „Filary Tolerancji”. Jej głównym celem jest promowanie postaw otwartości i zrozumienia. Opiera się na przekonaniu, że te wartości są filarami harmonijnego współistnienia w społeczeństwie. KPH zostało partnerem merytorycznym kampanii.

O kampanii

W ramach kampanii powstała instalacja artystyczna w nowej przestrzeni miejskiej w Warszawie, przeznaczonej na kampanie społeczne. Na podświetlanej instalacji umieszczono wizerunki osób ambasadorskich obok wartości takich jak wolność, równość, bezpieczeństwo, akceptacja, szczęście, miłość. W akcję włączyły się, w roli Ambasadorów i Ambasadorek, osoby publiczne, takie jak Julia Wieniawa, Tomasz Raczek, Maciej Stuhr, Ogi Ugonoh, Red Lipstick Monster czy Maciej Musiał. 

W kampanii biorą również udział osoby reprezentujące różne dziedziny nauki, przybliżając problematykę tolerancji, różnorodności z perspektywy badawczej. Są to:

• dr hab. Małgorzata Anna Bieńkowska – dziekan Wydziału Socjologii Uniwersytetu w Białymstoku, członkini Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Socjologicznego,
• Joanna Flis – psycholożka, psychoterapeutka, autorka książek i podcastu Madame Monday,
• dr hab. Jacek Kochanowski – profesor Uniwersytetu Warszawskiego, wykłada socjologię queer,
• Agata Loewe-Kurilla, PhD – psychoterapeutka, seksuolożka, Instytut Pozytywnej Seksualności, USWPS, Pink Therapy,
• dr Paulina Pilch – prawniczka i wykładowczyni akademicka specjalizująca się w prawach osób LGBT+,
• Patrycja Wonatowska – psycholożka, seksuolożka, terapeutka, edukatorka seksualna.

W ramach kampanii została nagrana seria materiałów wideo na temat wartości. Wypowiedzi można zobaczyć na stronie www.filarytolerancji.pl (jedną z nich udzielił również Przemek Walas, kierownik rzecznictwa w KPH).

Ponadto raz w tygodniu na antenie Jedynki Polskiego Radia w programie “Cztery Pory Roku” pojawią się audycje edukacyjne o tolerancji, a w ramach współpracy z Forbes Women zrealizowane zostaną podcasty. 

Kampania społeczna „Filary Tolerancji” potrwa od 14 października do końca roku 2024.

Cele kampanii

Idee kampanii mają na celu dążenie do stworzenia świata, w którym różnorodność jest akceptowana, a każdy człowiek jest szanowany niezależnie od swoich indywidualnych cech i przekonań.

• Promowanie tolerancji i zrozumienia: głównym celem jest promowanie tolerancji, wzajemnego zrozumienia i szacunku między ludźmi o różnym pochodzeniu, kulturze, religii oraz światopoglądzie,
• Edukacja i uświadamianie: edukacja jest kluczowym elementem w zwalczaniu nietolerancji,
• Walka z dyskryminacją i przemocą: przeciwdziałanie wszelkim formom dyskryminacji, rasizmu, ksenofobii oraz wszelkiej nietolerancji, które mogą prowadzić do przemocy i konfliktów,
• Promowanie praw człowieka: wartości takie jak godność, prawa człowieka i fundamentalne wolności są kluczowe dla budowania tolerancyjnego społeczeństwa; chcemy przypominać o potrzebie respektowania praw każdego człowieka bez względu na różnice,
• Podkreślanie znaczenia dialogu: tolerancja wymaga dialogu i otwartej komunikacji między różnymi grupami społecznymi; promowanie dialogu jest niezbędne dla zrozumienia i akceptacji różnorodności.

KPH partnerem merytorycznym kampanii

Filary Tolerancji to kampania, która promuje podstawowe wartości, które również są podstawą działań na rzecz osób LGBT+. KPH jest partnerem merytorycznym kampanii i wspiera każdy z jej celów. 

Chcemy zbudować Polskę ludzi równych praw. Każdy budynek musi stać na solidnej podstawie i musi mieć solidny filar. Stańmy się lepszymi dla siebie i dla innych. Pozwólmy, żeby Polska opierała się na solidnych filarach. – mówi Przemek Walas, kierownika rzecznictwa KPH. 

Dowiedz się więcej o Filarach Tolerancji na: www.filarytolerancji.pl

Sytuacja osadzonych osób transpłciowych w Polsce ma szansę się poprawić. Służba Więzienna deklaruje, że powoła zespół, którego zadaniem będzie zbadanie sytuacji osadzonych osób transpłciowych oraz wypracowanie rozwiązań zapewniających im odpowiednie warunki odbywania kary. Ta deklaracja Dyrektora Generalnego Służby Więziennej to skutek wyroku  m.in.  ETPCz w sprawie W.W. przeciwko Polsce, interwencji Zastępcy RPO i aktywnych działań KPH.

Sytuacja osadzonych osób transpłciowych łamie Europejską Konwencję Praw Człowieka

11 lipca 2024 r. zapadł wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie W.W. przeciwko Polsce (Transpłciowa kobieta złożyła skargę przeciwko Polsce. Europejski Trybunał Praw Człowieka orzekł w sprawie W.W.), w którym ETPCz stwierdził, że uniemożliwienie transpłciowej osadzonej dostępu do terapii hormonalnej stanowi naruszenie art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (czyli prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego). Uznał także, że skarżąca, jako osoba pozbawiona wolności, będąca w procesie uzgodnienia płci, wymaga szczególnej ochrony ze strony administracji zakładu karnego.

Sprawa W.W. przeciwko Polsce ilustruje szeroki problem systemowy dotyczący wielu osadzonych osób transpłciowych. Lipcowy wyrok ETPCz jest sygnałem dla polskich władz, w szczególności dla Służby Więziennej, do podjęcia kroków zmierzających do zbadania i poprawy sytuacji osadzonych osób transpłciowych poprzez m.in. zapewnienie niezbędnej opieki medycznej i bezpieczeństwa. Powyższe może być osiągnięte poprzez kompleksowe szkolenia dla funkcjonariuszy i funkcjonariuszek Służby Więziennej oraz wypracowanie wytycznych związanych z bezpieczeństwem i ochroną przed dyskryminacją. Poprawiłyby one sytuację wszystkich osób osadzonych, nie tylko osób transpłciowych.

O tym KPH rozmawiało z Podsekretarzynią Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, Marią Ejchart oraz zastępczynią Dyrektora Generalnego Służby Więziennej, płk. Renatą Niziołek (Nowa jakość – KPH w Ministerstwie Sprawiedliwości). Podczas tego spotkania, KPH zwróciło uwagę także na konieczność wypracowania niezbędnych regulacji w celu zapewnienia bezpieczeństwa transpłciowym osadzonym. 

Stanowisko Służby Więziennej

Kwestia sytuacji osób transpłciowych przebywających w zakładach karnych i aresztach śledczych jest ważna dla Rzecznika Praw Obywatelskich. W ostatnim czasie, Zastępca RPO Wojciech Brzozowski zwrócił się do Dyrektora Generalnego Służby Więziennej, płk. Andrzeja Pecki z oficjalnym zapytaniem o implementację wspomnianego wyroku ETPCz. Zobacz więcej w komunikacie BRPO: Traktowanie osób transpłciowych w więzieniach i aresztach. Odpowiedź Służby Więziennej.

W odpowiedzi na pytanie Zastępcy RPO, Dyrektor Generalny Służby Więziennej potwierdził, że funkcjonariusze_szki zapoznały się z wyrokiem ETPCz. Uznał konieczność zapewnienia bezpieczeństwa i odpowiedniej opieki “psychologicznej, wychowawczej i medycznej” osadzonym osobom transpłciowym za istotną i w pełni wpisującą się w zasadę indywidualizacji, która przyświeca wykonywaniu kary.  

Ponadto, w Centralnym Zarządzie Służby Więziennej powołany zostanie specjalny interdyscyplinarny zespół. Jego głównym zadaniem będzie przeanalizowanie sytuacji osadzonych osób transpłciowych oraz wypracowanie rozwiązań zmierzających do poprawienia warunków odbywania przez nie kary pozbawienia wolności. 

Ta deklaracja to bardzo ważny krok ku poprawie sytuacji osadzonych osób transpłciowych. Mamy nadzieję, że będzie to prawdziwie interdyscyplinarny zespół, w którym znajdą się praktycy_czki, prawnicy_czki doświadczone w reprezentowaniu osób osadzonych w podobnych sprawach, eksperci_tki, a także osoby przedstawicielskie organizacji społeczeństwa obywatelskiego. KPH będzie obserwować sprawę i angażować się w prace zespołu.

16 października wejdzie w życie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości zmieniające rozporządzenie – Regulamin urzędowania sądów powszechnych, To dokument, który reguluje pracę sądów i określa procedury. Od wejścia w życie rozporządzenia, sprawy o ustalenie płci wejdą do katalogu spraw traktowanych priorytetowo. 

To ogromna zmiana jakościowa, ponieważ zazwyczaj sprawy o ustalenie płci przed sądami trwają długo, a na samo wyznaczenia I terminu rozprawy czeka się pół roku. Od teraz ma się to zmienić.  

Rozporządzenie wprowadza również możliwość, by rodzice lub opiekunowie prawni i osoba transpłciowa siedzieli razem w trakcie rozpraw, a nie jak dotychczas po dwóch przeciwnych stronach, co jeszcze pogłębiało stres i wzmacniało trudne emocje wynikające z trybu prowadzenia spraw o ustalenie płci. Odtąd opiekunowie lub rodzice będą mogli być obok swoich dzieci.

Miesiące zabiegów przyniosły rezultaty

Przypomnijmy, że o konieczności zmiany regulaminu urzędowania sądów powszechnych rozmawialiśmy z ministrem Bodnarem w styczniu 2024 r. (Przeprosiny, prace nad ustawą o przestępstwach z nienawiści, nadzieje na partnerską współpracę – po spotkaniu w Ministerstwie Sprawiedliwości), w trakcie spotkania z przedstawicielami_kami organizacji pozarządowych  w Ministerstwie Sprawiedliwości. W trakcie spotkania wskazywaliśmy na szereg koniecznych działań, które są w gestii Ministerstwa, a mogłyby poprawić sytuację osób LGBT+.

O konieczności przyspieszenia rozpatrywania spraw o ustalenie płci podnosiliśmy również w lipcu, podczas spotkania z ministrą Marią Ejchart (Nowa jakość – KPH w Ministerstwie Sprawiedliwości). Zwróciliśmy wtedy uwagę, że brak rozporządzenia, które znacząco skróciłoby rozpatrywanie spraw o ustalenie płci, budzi niepokój społeczności osób transpłciowych, która po styczniowym spotkaniu z min. Bodnarem i jego przeprosinach za opresję wobec osób LGBT+ ze strony państwa polskiego, oczekiwała szybkich działań. Wtedy min. Ejchart zapewniała, że przyjrzy się sprawie i przekaże nasze stanowisko min. Bodnarowi. 

Ważny krok, ale nadal brakuje kompleksowych rozwiązań

Przyspieszenie rozpatrywania spraw i możliwość usadzenia obu stron postępowania na wspólnym miejscu nie rozwiązuje problemu braku kompleksowej ustawy o uzgodnieniu płci. Zgodnie z zapowiedziami min. Kotuli, która na spotkaniu 24 września przekazała decyzję, że prace nad ustawą będą prowadzone w jej departamencie, a szacowany czas rozpoczęcia prac to koniec 2024 roku. 

Przypomnijmy, że pierwszym i jak dotąd jedynym projektem kompleksowo regulującym kwestie uzgodnienia płci w Polsce, był zaproponowany w 2015 roku projekt ustawy Anny Grodzkiej, potocznie zwany Lex Grodzka, który po przyjęciu przez polski parlament został zawetowany przez Andrzeja Dudę. W kolejnych latach mogliśmy obserwować nagonkę na osoby transpłciowe i motywowane transfobią decyzje, jak m.in. skierowanie przez Ministra Sprawiedliwości i Prokuratora Generalnego Zbigniewa Ziobrę wniosku do Sądu Najwyższego o rozstrzygnięcie w kwestii kręgu osób, które osoba transpłciowa powinna w drodze Kodeksu Cywilnego pozwać. Intencją Ziobry było, by oprócz rodziców, osoba transpłciowa musiała także pozwać swojego współmałżonka_kę oraz dzieci. Decyzją Min. Bondara wniosek ten został wycofany z Sądu Najwyższego. 

Decyzja min. Bodnara to ważny krok w wymiarze godnościowym i ukłon w kierunku społeczności osób transpłciowych. Przywraca on bowiem wiarę w sprawczość państwa, które powinno ułatwiać, a nie utrudniać życie swoim obywatelom. Ponadto zmniejsza traumę na jaką są narażone osoby transpłciowe w trakcie sprawy przed sądem, bo pozwala, żeby w tej trudnej sytuacji osoba transpłciowa i jej rodzice lub opiekunowie prawni byli razem – mówi Przemek Walas, kierownik rzecznictwa politycznego w KPH. I dodaje: To nie kończy naszej pracy i zabiegów, by możliwe szybko ruszyły prace nad ustawą o uzgodnieniu płci. Zdecydowanie za długo na nią czekamy i naszym celem jest, by ustawa bazowała na zapewnieniu godności i szacunku wobec wszystkich osób transpłciowych, które podejmują się tranzycji prawnej. 

Czekamy na ustawę o mowie nienawiści i przestępstwach z nienawiści

Ustawa o uzgodnieniu płci to nie jedyne przepisy, na które czeka społeczność LGBT+. Nadal nie jest wiadome, kiedy na posiedzeniu rządu pojawi się projekt nowelizacji Kodeksu Karnego, który uwzględnia tożsamość płciową i orientację seksualną w kontekście mowy nienawiści i przestępstw z nienawiści.  Przypomnijmy, że min. Bodnar powołał specjalną komisję kodyfikacyjną, która pracowała nad nowelizacją. Komisja prace nad nowelizacją zakończyła kilka miesięcy temu.  

Podkarpacka prokuratura odmawia wszczęcia śledztwa w sprawie nieprawidłowego dysponowania europejskimi pieniędzmi przez Urząd Marszałkowski Województwa Podkarpackiego. Koalicja na rzecz Równych Praw “Equality Watch” składa skargę do Komisji Europejskiej.

Skarga do KE na Podkarpacki Urząd Marszałkowski

Od grudnia 2023 r. Koalicja „Equality Watch” stara się doprowadzić do wszczęcia śledztwa w sprawie powiatów łańcuckiego i dębickiego na Podkarpaciu oraz Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego w związku z nieprawidłowościami w przydzielaniu funduszy europejskich. Niestety, prokuratura w Rzeszowie odmówiła wszczęcia postępowania w odpowiedzi na zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa, a zażalenie na odmowę zostało odrzucone przez sąd w Rzeszowie. W związku z tym nie pozostało nic innego, niż skierowanie skargi wyżej – do Komisji Europejskiej.

Co się wydarzyło?

• Powiat łańcucki (25 czerwca 2019 r.) i powiat dębicki (17 września 2019 r,) przyjęły analogiczne uchwały o przyjęciu Samorządowej Karty Praw Rodzin (SKPR). Uchwały te, tak jak pozostałe SKPRy, zostały przyjęte z inicjatywy i inspiracji Instytutu na Rzecz Kultury Prawnej “Ordo Iuris”.
• Uchwały są niezgodne z prawem polskim i europejskim, co wielokrotnie opisywano na stronie internetowej i w mediach społecznościowych „Equality Watch”.
• Warunkiem otrzymania funduszy europejskich w obecnej perspektywie finansowej (2021-2027) jest przestrzeganie Karty Praw Podstawowych i zasady równości szans i niedyskryminacji. Zatem jednostki samorządowe, które utrzymują SKPR nie powinny, zgodnie z prawem, otrzymywać unijnych pieniędzy.
• Urząd Marszałkowski Województwa Podkarpackiego (UMWP) zignorował zasady przyznawania funduszy europejskich (m.in. art. 9 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady 2021/1060 z 24/06/2021 oraz art. 10 Traktatu o funkcjonowaniu UE), jak również Rezolucję Parlamentu Europejskiego z dnia 11 marca 2021 r. w sprawie ogłoszenia UE strefą wolności osób LGBTIQ (2021/2557(RSP)) i podjął decyzję o przyznaniu unijnych środków powiatom łańcuckiemu i dębickiemu.
• Wielokrotnie informowano UMWP, że przyznanie tych środków jest niezgodne z prawem, złożono dwa zawiadomienia do prokuratury w sprawie nieprawidłowego dysponowania funduszami europejskimi przez Urząd oraz poświadczenia nieprawdy przez władze powiatowe, które podpisały oświadczenia, że nie podejmują dyskryminujących działań.
• W zawiadomieniach do prokuratury, podnoszono możliwość poświadczenia przez zarządy powiatów nieprawdy (art. 271§1 Kodeksu karnego) poprzez oświadczenie o braku obowiązywania dyskryminujących uchwał przy jednoczesnym utrzymywaniu w mocy Samorządowych Kart Praw Rodzin, a także zwrócono uwagę na działanie Urzędu Marszałkowskiego na szkodę interesu publicznego (art. 231 § 1 Kodeksu karnego) poprzez rozporządzanie środkami unijnymi niezgodnie z prawem.
• Prokuratura w Rzeszowie dwukrotnie odmówiła wszczęcia śledztwa w tej sprawie, a sąd rejonowy odrzucił zażalenie „Equality Watch”.
• Z tego powodu Koalicja „Equality Watch” zdecydowała się złożyć skargę na Urząd Marszałkowski Województwa Podkarpackiego do Komisji Europejskiej.

Nie mamy wątpliwości, że fundusze UE powinny być wydatkowane zgodnie z zasadami unijnymi, w tym również z poszanowaniem zasady równości i niedyskryminacji. Jak wynika wprost z umowy partnerstwa i programów regionalnych, że jednostka samorządu terytorialnego utrzymująca w mocy dyskryminującą uchwałę nie otrzyma środków z funduszy unijnych. Skoro powiaty łańcucki i dębicki utrzymują w mocy dyskryminujące Samorządowe Karty Praw Rodzin, przyznanie im jakichkolwiek środków było w naszej ocenie nieprawidłowe. Jako Koalicja “Equality Watch” będziemy do końca zabiegać o przestrzeganie tej zasady, wykorzystując wszystkie dostępne narzędzia – komentuje Annamaria Linczowska z KPH będącego organizacją członkowską Koalicji.

Spójna interpretacja SKPR w kontekście funduszy UE leży w interesie publicznym

W skardze do KE Koalicja podniosła, że Urząd Marszałkowski jako instytucja zarządzająca wydawał fundusze UE niezgodnie z prawem, nie zapewniając poszanowania zasady niedyskryminacji. Polska jako państwo członkowskie Unii Europejskiej nie zapewniła skutecznej kontroli działań Instytucji Zarządzającej, Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego i zarządów powiatów łańcuckiego i dębickiego poprzez odmowę wszczęcia postępowania.

Ponadto, zwrócono uwagę na brak konsekwentnej i jednolitej interpretacji dyskryminującego charakteru Samorządowej Karty Praw Rodzin przez Prokuraturę:

• Prokuratura rejonowa w Bolesławcu (województwo dolnośląskie) podjęła śledztwo w analogicznej sytuacji przeciwko Gminie Gromadka, która utrzymywała w mocy Samorządową Kartę Praw Rodziny.
• Natomiast Prokuratura Rejonowa w Rzeszowie (województwo podkarpackie) odmówiła podjęcia śledztwa.

Pewność prawa i przewidywalność jego stosowania tak, żeby analogiczne sprawy rozpoznawane były w sposób podobny przez podmioty władzy publicznej skutkują poczuciem bezpieczeństwa wszystkich obywateli_ek (por. wyrok TSUE z 18/11/2008, C-158/07).

Zapoznaj się z pełną treścią skargi

We wtorek, 24 września w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów odbyło się spotkanie Ministry Katarzyny Kotuli z organizacjami działającymi na rzecz osób LGBT+. Tematem spotkania była ustawa o rejestrowanych związkach partnerskich oraz ustawa wprowadzająca.

Co wiemy?

• Ustawa wprowadzająca będzie wywoływała zmiany aż w 250 innych ustawach.
• Nie ma zgody politycznej na przysposobienie wewnętrzne, ale ustawa wprowadza regulacje z zakresu małej pieczy, co chociaż połowicznie zabezpieczy dobro dzieci wychowujących się w tęczowych rodzinach.
• Polskie prawo będzie „widziało” związki małżeńskie zawarte poza granicami Polski, ale nie będzie to wywoływało skutków prawnych.
• Związki będą zawierane przed urzędnikiem urzędu stanu cywilnego, a partnerzy_ki będą mogli_ły przyjąć nazwisko partnera_ki.
• Ustawa zapewnia prawo do dziedziczenia, zabezpieczenia społecznego, opieki socjalnej, możliwości ustanowienia wspólnoty majątkowej oraz prawo do informacji medycznej i innych praw z zakresu prawa medycznego, które przynależą małżonkom.
• Ustawa wprowadza również ochronę i legalizację pobytu dla partnera_ki z krajów trzecich, tj. spoza obszaru EOG.

Co dalej?

Przed nami publikacja obu projektów ustaw w Rządowym Centrum Legislacji i 30-dniowy okres konsultacji społecznych oraz uzgodnień międzyresortowych. To czas, kiedy każde z nas będzie mogło zgłosić swoje uwagi. Następnymi krokami będzie przyjęcie projektów przez Radę Ministrów i skierowanie ich do Sejmu.

KPH, wraz z innymi organizacjami społecznymi, apeluje do Prezydenta RP Andrzeja Dudy o podpisanie ustaw przywracających prawidłowe funkcjonowanie Trybunału Konstytucyjnego. Ustawy te zostały przyjęte przez Sejm 13 września i są wynikiem szerokich konsultacji – ich celem jest m.in. przywrócenie równowagi w polskim systemie prawnym.

Zapoznaj się z treścią apelu

Podważanie każdej normy, robienie zamętu i wywoływanie zwątpień – dla osób performujących drag to codzienność. Zapraszamy na spektakl „Wieczór Trzech Króli albo co wolicie. Drag Kingi robią Szekspira”, w którym dzielą się tym doświadczeniem. Do swojego świata zapraszają dragkingowie, czyli osoby odgrywające na scenie przerysowaną męskość. To nie jest spektakl o klasyce, kanonie ani o uniwersalnym pięknie. To spektakl o kobiecości i męskości, o byciu osobą LGBTQ+ i robieniu sztuki w Polsce. KPH objęło matronat nad spektaklem.

O czym jest spektakl?

Widowisko ujawnia kulisy sztuki dragkingów, będziemy im towarzyszyć w odważnych próbach wystawienia fragmentu “Snu nocy letniej” Szekspira, czyli “Śmiesznej tragedii, krótkiej ale nudnej, Tyzby, kochanki młodego Pirama”. Zmagania osób bohaterskich z piętrzącymi się przeszkodami twórczymi, produkcyjnymi i życiowymi, zostaną opowiedziane językiem dragu. Zobaczymy dragkingów w ich w numerach do wielkich hitów, przemówią też słowami postaci z kilku szekspirowskich dramatów. Widowisko rozsadza wszystkie ramy i podważa każdą oczywistość, punktuje pułapki patriarchokapitalizmu, wyzysku oraz systemowej i ekonomicznej przemocy ze względu na płeć.

Spektakl jest kolejnym, pozornie niemożliwym projektem kolektywu Brokatowa Wstęga Mobiusa, który na polskiej scenie dragowej jest zjawiskiem osobnym i specyficznym. Grupę wyróżnia zaangażowanie w feminizm i równość oraz skupienie się na męskości i pokazywanie jej na scenie w różnorodnych odcieniach i rodzajach. Już samo tworzenie dragu w grupie jest manifestem – kolektyw, pod włos kultowi idoli i rywalizacji, stawia na współdziałanie i widowiska złożone ze scen zespołowych. Ideą zespołu jest to, że drag jest dla wszystkich i można go stworzyć z każdych zdolności. Umieszczenie dragów w świecie szekspirowskim (albo: świat szekspirowski w świecie dragów) sięga zarówno do tradycji teatralnych, jak i rebelianckich działań społeczności queerowej.

Terminy spektakli i bilety

• 5 października, g. 19:00, Warszawa (premiera spektaklu)
• 6 października,  g. 15:00 i g. 18.00, Warszawa
• 26 października, g. 17:00 i g. 20:00, Wrocław
  

Kup bilet na spektakl

Polska nie jest ani jedynym, ani pierwszym krajem, który walczy o związki partnerskie i równość małżeńską. A jak wygląda walka o równość małżeńską np. w USA? Tego dowiesz się już 10 października. Spotkajmy się i wspólnie z osobami reprezentującymi organizację Freedom to Marry porozmawiajmy o działaniach na rzecz równości małżeńskiej i tego, co możemy zrobić w Polsce już teraz.

O czym będzie spotkanie?

Freedom to Marry to organizacja założona w 2003 r. w Stanach Zjednoczonych, działająca na rzecz równości małżeńskiej. W naszym spotkaniu wezmą udział Amy Mello oraz Cameron Tolle, którzy wspierają i szkolą osoby działające na rzecz równości małżeńskiej oraz współpracują z organizacjami pozarządowymi (w tym KPH), a także Mirka Makuchowska (dyrektorka KPH).

Podczas spotkania, Amy i Cameron:

• podzielą się swoim doświadczeniem w walce o równość małżeńską w USA,
• opowiedzą o wspieraniu osób aktywistycznych w działaniach na rzecz równości małżeńskiej w innych krajach (również w Polsce),
• podzielą się swoimi dobrymi praktykami oraz wskazówkami, jak działać skutecznie i efektywnie.

Usłyszysz niesamowite, prawdziwe historie walki o równość z różnych stron świata oraz inspiracje, jak każda osoba może w swój własny, indywidualny sposób włączyć się w działania na rzecz zmiany. 

Szczegóły dotyczące wydarzenia

• Na spotkanie zapraszamy osoby LGBT+, osoby sojusznicze oraz osoby zainteresowane tematyką równości. Nie musisz mieć doświadczenia w aktywizmie ani należeć do organizacji, aby wziąć udział w spotkaniu 🙂
• Spotykamy się 10 października (czwartek) o g. 18:00 w formie hybrydowej:

– w biurze KPH w Warszawie (w budynku znajduje się winda, jednak prowadzi do niej kilka schodów) – liczba miejsc ograniczona

      lub

– online – za pośrednictwem platformy Zoom.

• Spotkanie prowadzone będzie w języku angielskim (osoby, które będą brały udział w spotkaniu zdalnie, będą mogły skorzystać z opcji tłumaczenia na Zoom).
• Aby wziąć udział w spotkaniu, prosimy o wypełnienie krótkiego formularza zgłoszeniowego
• Wszystkie osoby, które zapiszą się na spotkanie, otrzymają od nas potwierdzenie mailowe. 

Zapisz się na spotkanie

W czwartek, 19 września, Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu wydał wyrok w sprawie Katarzyny i Sylwii Formela przeciwko Polsce. Wyrok ten potwierdził, że brak prawnego uznania i ochrony par osób tej samej płci stanowi naruszenie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. To kolejny argument za tym, że Polska potrzebuje zmian prawnych już teraz.

O sprawie – odmowa na każdym kroku

Katarzyna i Sylwia Formela od 2009 roku są razem. W tym samym roku jedna z kobiet przekazała darowiznę na rzecz drugiej, argumentując przed organami podatkowymi, że powinny otrzymać zwolnienie z obowiązku uiszczenia podatku od darowizn (taki przywilej przysługuje małżonkom znajdującym się w pierwszej grupie podatkowej). Sprawa ta została zakończona prawomocnie przez Naczelny Sąd Administracyjny (NSA), który nie przychylił się do interpretacji Sylwii i Katarzyny i odmówił zwolnienia z podatku (przed ETPCz trwa również inna sprawa dot. zwolnienia partnera z uiszczenia podatku: Trybunał w Strasburgu sprawdzi, czy polskie prawo podatkowe dyskryminuje osoby LGBT+). W tym samym roku Katarzyna i Sylwia zabiegały również o to, żeby wspólnie rozliczyć podatek (co mogą uczynić małżonkowie) oraz o uzyskanie zasiłku opiekuńczego na rzecz jednej z nich, którą opiekowała się partnerka – niestety obie sprawy również zakończyły się prawomocną odmową przez NSA. 

W 2010 r. Sylwia i Katarzyna zawarły związek partnerski w Edynburgu (Wielka Brytania). W 2012 r. Sylwia wystąpiła z prośbą do gdańskiego ZUS-u o objęcie jej partnerki ubezpieczeniem – tutaj również spotkały się z odmową. 3 lata później panie wzięły ślub w Wielkiej Brytanii, a następnie wystąpiły o transkrypcję i zarejestrowanie związku w Polsce – w 2018 r. NSA odmówił tej transkrypcji.

W związku z wieloma odmowami, Sylwia i Katarzyna złożyły skargę przeciwko Polsce do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu (zapoznaj się z treścią skargi). Skarga ta została oparta na naruszeniu art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz argumentacji, że Polska poprzez odmowę parom osób tej samej płci zawarcia małżeństwa lub uznania ich związku w inny sposób, dyskryminuje je w wielu aspektach życia społecznego ze względu na orientację seksualną.

ETPCz uznaje skargę Sylwii i Katarzyny – znamy wyrok

19 września 2024 r. ETPCz uznał skargę Sylwii i Katarzyny Formela, stosując podobną argumentację, jak w wyroku z grudnia 2023 r. (Trybunał w Strasburgu nakazał Polsce uznanie praw par osób tej samej płci. Brak ochrony prawnej związków osób tej samej płci narusza Konwencję. „Panie Premierze, spotkajmy się” – mówią organizacje LGBT+ i prawnicy). ETPCz:

• stwierdził naruszenie art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka,
• zwrócił uwagę, że sytuacja Polski, która dopuszcza formalizację jedynie związków różnopłciowych poprzez zawarcie małżeństwa, różni się od wielu innych krajów Rady Europy, które zapewniają ochronę prawną i uznanie związków par osób tej samej płci,
• zwrócił uwagę, że “w Polsce pary tej samej płci, wobec braku oficjalnego uznania, są jedynie związkami de facto, nawet jeśli – jak w przypadku wnioskodawczyń – ważne małżeństwo zostało zawarte za granicą. Partnerzy tej samej płci nie mogą powoływać się na istnienie łączącego ich związku w sprawach przed organami sądowymi lub administracyjnymi”; 
• ocenił konieczność zwracania się o ochronę zwykłych potrzeb pary osób tej samej płci do sądów krajowych jako naruszającą sama w sobie narusza prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego,
• wskazał, że Polska poprzez odmawianie rejestracji małżeństw skarżących w jakiejkolwiek formie i nie zapewniając im konkretnych ram prawnych zapewniających uznanie i ochronę, pozostawia związki osób tej samej płci w próżni prawnej i nie chroni osób tej samej płci pozostających w stabilnym i zaangażowanym związku. W tym kontekście, ETPCz nie przychylił się do argumentacji polskiego rządu, wskazując, że  interes publiczny nie przeważa nad interesem skarżących, jakim jest odpowiednie uznanie i ochrona ich relacji przez prawo, 
• wskazał, że Polska jako państwo członkowskie ma pewien margines uznania, jaką formę ochrony związków par osób tej samej płci wybierze, jednak musi zapewnić im “odpowiednią” ochronę. W KPH nie mamy wątpliwości: muszą to być związki partnerskie oraz równość małżeńska, 
• stwierdził niedopełnienie przez Polskę pozytywnego obowiązku zapewnienia skarżącym konkretnych ram prawnych zapewniających uznanie i ochronę związków osób tej samej płci, co stanowi naruszenie prawa do poszanowania ich życia prywatnego i rodzinnego,
• potwierdził, że Polska, tak jak wszystkie kraje członkowskie Rady Europy, ma obowiązek zapewnienia prawnego uznania i ochrony parom osób tej samej płci (obowiązek ten wynika z art. 8 Konwencji).

Zapoznaj się z pełną treścią wyroku

To kolejny wyrok Trybunału w Strasburgu, który obliguje Polskę do wprowadzenia przynajmniej związków partnerskich. To również kolejny argument za jak najszybszym wprowadzeniem ustawy o związkach partnerskich, a w konsekwencji równości małżeńskiej. Sprawa Sylwii i Katarzyny pokazała konsekwencje, jakie wywołuje brak możliwości formalizacji związków przez pary osób tej samej płci w wielu obszarach życia: podatki, ubezpieczenia itd. 

Dzisiejszy wyrok ETPCz potwierdza to, o czym mówimy od dawna: Polska nie spełnia europejskich standardów prawnoczłowieczych nie zapewniając ochrony związkom osób tej samej płci. Jak wskazał Trybunał, sam fakt, że skarżące musiały zabiegać o uznanie swojego związku przed polskimi sądami narusza Konwencję. To kolejny argument za wprowadzeniem dobrej ustawy o związkach partnerskich, a niedługo po niej, równości małżeńskiej – komentuje Annamaria Linczowska, koordynatorka ds. rzecznictwa i działań prawnych. 

W sprawie, Polskie Towarzystwo Prawa Antydyskryminacyjnego złożyło interwencję w imieniu KPH i Stowarzyszenia Miłość Nie Wyklucza.