Polska znów w niechlubnej czołówce państw, które najsłabiej chronią prawa osób LGBTI. ILGA-Europe publikuje “Annual Review 2026”

03 marca 2026 Przeczytasz w 4 minuty

Udostępnij

skopiowano

Opublikowany przez ILGA-Europe raport Annual Review 2026 (obejmujący wydarzenia z 2025 roku) pokazuje, że sytuacja osób LGBTI w Polsce pozostaje bardzo trudna. Choć odnotowano niewielkie zmiany na lepsze w porównaniu z poprzednimi latami, to Polska wciąż przoduje wśród państw o najniższym poziomie ochrony praw w Unii Europejskiej

Co raport mówi o Polsce?

Według najnowszego raportu ILGA-Europe, mimo zmiany klimatu politycznego w Polsce, wciąż nie doszło do kluczowych zmian prawnych, które wpłynęłyby na poprawę sytuacji osób LGBT+. Nasz kraj nadal nie uznaje związków osób tej samej płci – ani w formie małżeństw, ani związków partnerskich – co oznacza, że osoby tej samej płci nie mają dostępu do podstawowych praw rodzinnych, takich jak dziedziczenie, prawo do opieki czy zabezpieczenia podatkowego.

Raport zwraca również uwagę, że ochrona przed przestępstwami z nienawiści ze względu na orientację seksualną i tożsamość płciową pozostaje iluzoryczna, a w praktyce osoby LGBT+ wciąż doświadczają zagrożeń w przestrzeni publicznej i w codziennym życiu każdego dnia.

Nie wprowadzono też kompleksowych i jasnych przepisów dotyczących uzgodnienia płci, mimo jasnego wezwania, zawartego w uchwale Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z marca 2025 roku. Przypomnijmy, że rok temu Sąd Najwyższy orzekł, że procesy sądowe dotyczące uzgodnienia płci powinny być prowadzone w trybie nieprocesowym (czyli bez konieczności pozywania własnych rodziców). To jeden z postulatów, o który zabiegaliśmy_łyśmy od lat. Tymczasem Sąd Najwyższy jasno w swojej uchwale zobowiązuje ustawodawcę do kompleksowego rozwiązania w drodze ustawy kwestii uzgodnienia płci metrykalnej.

Więcej na ten temat: Sąd Najwyższy ułatwi procedurę uzgodnienia płci. Osoba transpłciowa nie będzie musiała pozywać rodziców

Raport bada również system ochrony antydyskryminacyjnej w poszczególnych krajach. Zauważa, że w Polsce pozostaje on niepełny i fragmentaryczny, co sprawia, że osoby LGBT+ często nie mają skutecznych narzędzi do obrony swoich praw.

Choć przestrzeń do organizowania wydarzeń społecznych, takich jak marsze równości czy spotkania organizacji pozarządowych, jest dziś stabilniejsza niż kilka lat temu, to zmiany te nie przekładają się na realne i systemowe reformy legislacyjne, które zapewniłyby pełną ochronę praw i bezpieczeństwo osób z naszej społeczności.

Tegoroczny „Annual Review” pokazuje jasno, że pewne tendencje występujące w Europie, dotyczące nasilenia mowy nienawiści wobec osób LGBT+, obecne są również w Polsce. W części dotyczącej naszego kraju opisano istotne postępowania sądowe dotyczące chociażby stosowania mowy nienawiści wobec osób aktywistycznych, jak również dotyczące tzw. homofobusów, czy też instrumentalnego wykorzystania instytucji obrazy uczuć religijnych wobec umieszczania tęczowej flagi na pomniku Chrystusa. Wspomniano także o nowelizacji Kodeksu karnego w zakresie przestępstw motywowanych uprzedzeniami, która ostatecznie nie weszła w życie, a także o wyrokach Europejskiego Trybunału Praw Człowieka przeciwko Polsce. Raport ten może być źródłem inspiracji do dyskusji o granicach dopuszczalnej wolności wypowiedzi i porównania w różnych krajach – komentuje Annamaria Linczowska, koordynatorka ds. rzecznictwa i działań prawnych, konsultująca raport z ramienia KPH.

Systemowe uderzenie w społeczność

Jak pokazuje raport, w 2025 r. w Europie i Azji Środkowej utrwaliły się restrykcyjne praktyki wobec osób LGBT+, obejmujące:

prawo karne przeciw „propagandzie”,
kontrolę funduszy zagranicznych,
ograniczenia zgromadzeń,
definicje płci w kategoriach biologicznych.

Węgry i Turcja zakazały marszów, a w Rosji kontynuowano represje wobec organizacji uznanych za ekstremistyczne. Nowe przepisy w Białorusi i Kirgistanie penalizowały promowanie tematyki LGBT+ wobec dzieci, a sankcje administracyjne i monitoring cyfrowy ograniczały działalność organizacji. Osoby aktywistyczne, dziennikarki i dziennikarze byli_ły aresztowani_e lub ścigani_e w wielu krajach, w tym m.in. w Turcji i na Węgrzech.

Szkoły i uniwersytety stały się miejscem, gdzie ogranicza się lub wręcz ruguje treści dotyczące orientacji i tożsamości płciowej. Węgry, Słowacja i Gruzja wprowadziły zmiany konstytucyjne lub ustawowe ograniczające uznanie osób transpłciowych, interpłciowych i niebinarnych. Mimo to niektóre kraje wzmacniały ochronę praw:

w Polsce zniesiono „strefy wolne od LGBT” (zobacz więcej: “Strefy wolne od LGBT” przeszły dziś do historii! – Kampania Przeciw Homofobii | Kampania Przeciw Homofobii),
Hiszpania utrzymała przepisy antydyskryminacyjne,
Dania i Rada Europy promowały prawa osób interpłciowych.

Nad Europą wisi widmo motywowanej uprzedzeniami dezinformacji i wpływu środowisk skrajnie prawicowych i populistycznych na prawo. W regionie Europy Środkowo-Wschodniej kolejne kraje wchodzą na ścieżkę systemowej dyskryminacji osób LGBT+ pod płaszczykiem ochrony rodziny, tradycyjnych wartości i wolności słowa. Zwłaszcza ten ostatni aspekt coraz częściej stanowi kontrargument w dyskusji o regulowaniu mediów społecznościowych i wymuszeniu na platformach skuteczniejszych metod usuwania i ograniczania mowy nienawiści – komentuje Przemek Walas, kierownik rzecznictwa,

i dodaje:

Trudno nie wiązać tego z obecną administracją Donalda Trumpa i ruchu MAGA, który za cel obrał sobie społeczność osób LGBT+. Wpływ ultrakonserwatywnych organizacji widać już w Bułgarii, Rumunii, Litwie czy Słowacji. Amerykańska administracja stara się też wpływać na decyzje Komisji Europejskiej i Parlamentu Europejskiego. To bardzo niebezpieczny trend i jednocześnie jedno z kluczowych wyzwań, przed jakimi stoi Unia Europejska: jak w dobie sztucznej inteligencji i deepfake’ów skutecznie bronić wartości demokratycznych i praw człowieka.

Raport Annual Review powstaje przy udziale aktywistów_ek z 54 krajów. Rozdział o Polsce konsultuje Kampania Przeciw Homofobii i Fundacja Trans-Fuzja.