Pierwsze posiedzenie Nadzwyczajnej Komisji dot. statusu osoby najbliższej za nami

Dzisiaj, 10 marca, odbyło się posiedzenie Nadzwyczajnej Komisji ds. projektu ustawy o statusie osoby najbliższej w związku i umowy o wspólnym pożyciu. Z ramienia KPH w posiedzeniu udział wzięli Mateusz Trzaska, koordynator ds. rzecznictwa, oraz Przemek Walas, kierownik rzecznictwa 

Nadzwyczajna Komisja ds. projektu ustawy o statusie osoby najbliższej w związku i umowy o wspólnym pożyciu została powołana przez Sejm 13 lutego 2026 r. po pierwszym czytaniu rządowych projektów ustaw (czytaj więcej: Status osoby najbliższej trafił do nadzwyczajnej komisji sejmowej. KPH: To dobry kierunek, ale oczekiwania są większe). To historyczne wydarzenie, o które od samego początku zabiegała Kampania Przeciw Homofobii. Na tym jednak nie koniec, przekonuje stowarzyszenie. 

Na każdym etapie legislacyjnym KPH będzie dążyć do wprowadzenia niezbędnych zmian, zwłaszcza w zakresie bezpieczeństwa dzieci, ale nawet wejście w życie tych projektów nie oznacza dla nas końca walki. Celem jest prawdziwa równość małżeńska i o nią będziemy dalej walczyć –  wskazuje Przemek Walas.

Przewodniczącą komisji została posłanka Urszula Pasławska z PSL, zastępczyniami zaś Katarzyna Ueberhan z Lewicy, Jolanta Niezgodzka z KO oraz Michał Wawer z Konfederacji. W skład 18-osobowej Komisji wchodzi siedem osób poselskich z partii PiS, sześć z KO i po jednej z pozostałych ugrupowań (PSL, Polska 2050, Centrum, Lewica, Konfederacja).

Umowa o wspólnym pożyciu to niezbędne minimum 

W trakcie posiedzenia komisja pracowała nad rządowymi projektami ustaw o statusie osoby najbliższej (druk sejmowy nr 2110) oraz przepisami wprowadzającymi tę ustawę w życie (druk sejmowy nr 2111). 

To pierwsze w historii rządowe projekty ustaw dotyczące kwestii związków osób tej samej płci w Polsce, które zostały skierowane do prac w komisji parlamentarnej. Z pewnością nie zaspokajają one wszystkich potrzeb, jednak jeśli wejdą w życie, to realnie wpłyną na codzienne funkcjonowanie par osób tej samej płci. Wśród projektowanych rozwiązań znajduje się m.in. możliwość:

• objęcia drugiej osoby alimentami po rozwiązaniu umowy,  
• uprawnienia do korzystania z mieszkania, 
• upoważnienia w umowie drugiej osoby do informacji medycznej, 
• ustanowienia wspólności majątkowej, 
• decydowania o pochówku drugiej strony umowy, 
• zwolnienia partnera_rki od podatku od spadków i darowizn oraz zaliczenie jej do I grupy podatkowej.

Zamiast umów, równość małżeńska

Podczas posiedzenia Komisji, przedstawiciele KPH (Mateusz Trzaska – koordynator ds. rzecznictwa oraz Przemek Walas – kierownik rzecznictwa) wskazali na istotne braki w zaproponowanych przez rząd rozwiązaniach. Chodzi po pierwsze o: możliwość zawarcia umowy o wspólnym pożyciu przed notariuszem, a nie, jak ma to miejsce w przypadku małżeństw – w Urzędzie Stanu Cywilnego, wobec czego umowa stanowić będzie przeszkodę do wstąpienia w związek małżeński z inną osobą, ale jej zawarcie nie wpłynie na stan cywilny osoby.

Po drugie, projekty całkowicie wykluczają tęczowe rodziny, pomijając ponad 50 000 dzieci wychowywanych w rodzinach osób LGBT+ w Polsce. Projektodawca zignorował całkowicie ich bezpieczeństwo i nie przewidział żadnych instrumentów umożliwiających chociażby częściowe wykonywanie władzy rodzicielskiej przez rodzica społecznego. 

Brak przepisów dotyczących dzieci to przede wszystkim brak ich bezpieczeństwa. Wiele par wspólnie wychowuje dzieci, mimo że w dokumentach widnieją dane np. tylko jednej mamy, a przecież mama społeczna tak samo mocno kocha swoje dzieci i uczestniczy w ich wychowaniu. Powinna więc mieć możliwość zabrania dziecka do lekarza, odebrania z przedszkola czy podpisania zgody na wyjazd na wycieczkę szkolną – mówi Mateusz Trzaska. 

Zapoznaj się ze stanowiskiem KPH

Dzisiejsze spotkanie to dopiero początek prac nad rządowymi projektami ustawy o statusie osoby najbliższej i ustawy, która ma ją wprowadzić. Nawet jeśli projekty te zyskają poparcie Komisji, a potem większości parlamentarnej i finalnie wejdą w życie, stanowić będą jedynie pierwszy z wielu kroków w kierunku równości małżeńskiej. 

Uznanie prawne naszych związków potrzebne już teraz

W trakcie posiedzenia przedstawiciele KPH wskazali również na ogromną potrzebę wprowadzenia ochrony prawnej związków tworzonych przez osoby tej samej płci.

Na przekór powielanej przez prawą stronę narracji, że ta sprawa dotyczy wyłącznie marginesu – niezależnie od tego, czy ustawa dotyczy tysiąca czy 100 tysięcy osób, obowiązkiem państwa jest zapewnienie każdej z tych osób stabilnych i przewidywalnych ram prawnych do budowania bezpiecznego życia w Polsce – dodaje Przemek Walas.

Podkreślili, że wejście w życie ustaw w tym zakresie nie będzie tworzyć nowej sytuacji prawnej, a jedynie usankcjonuje już istniejącą. Wskazują na to chociażby dane z raportu „Sytuacja społeczna osób LGBTA w Polsce. Raport za lata 2019-2020. Przegląd najważniejszych danych”:

• aż 40% ankietowanych osób LGBT+ było w związkach jednopłciowych, a 3,7% z nich sformalizowało swój związek za granicą, 
• 70% badanych sformalizowałaby swój związek za granicą, gdyby nie przeszkody finansowe, 
• zdecydowana większość (69%) osób LGBT+ wzięłaby ślub ze swoim partnerem lub partnerką w Polsce gdyby była taka możliwość, przy czym odsetek ten w latach 2012-2021 wzrósł aż o 20%, 
• w Polsce w rodzinach tworzonych przez osoby LGBT+ wychowuje się przynajmniej 50 000 dzieci. 

Z naszych raportów wiemy, że w Polsce w rodzinach jednopłciowych wychowuje się co najmniej 50 tys. dzieci. Pracujemy z nimi na co dzień i nie chciałbym, aby w polskim Sejmie ktoś nazywał je czy ich rodziny „patologią”. To jest po prostu niedopuszczalne – uzupełnia Mateusz Trzaska.

Wysokie poparcie społeczne

Przypominamy, że poparcie dla związków partnerskich utrzymuje się na wysokim poziomie. Z badań przeprowadzonych przez CBOS dla Dziennika Gazety Prawnej w listopadzie 2025 roku wynika, że ponad 62% osób ankietowanych opowiada się za wprowadzeniem związków partnerskich dla osób tej samej płci, a połowa z nich opowiada się za równością małżeńską.

Co szczególnie ważne, wśród najmłodszych respondentów i respondentek ten odsetek jest jeszcze wyższy – ponad połowa (52%) ankietowanych w grupie 18-24 lata opowiada się za związkami, których prawa byłyby tożsame z małżeństwami, a ponad 26% za wprowadzeniem związków dla par osób tej samej płci z ograniczonymi prawami.

Na konieczność uznania prawnego i ochronę związków osób tej samej płci wielokrotnie zwracał uwagę Europejski Trybunał Praw Człowieka. W swoich wyrokach przeciwko Polsce potwierdził, że brak jakichkolwiek regulacji w tym obszarze w Polsce narusza Konwencję. 

Więcej o wyrokach ETPCz

---