Co oznacza wyrok TSUE dla małżeństw zawartych za granicą przez osoby tej samej płci? Zobacz najważniejsze odpowiedzi!

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczący transkrypcji małżeństw jednopłciowych zawartych za granicą wywołał wiele pytań i sprzecznych interpretacji. Poniżej zebraliśmy i wyjaśniamy najczęściej pojawiające się wątpliwości w oparciu o treść orzeczenia TSUE i obowiązujące prawo unijne.

---

Czy muszę mieszkać za granicą przed wnioskiem o transkrypcję? Jak długo muszę zamieszkiwać za granicą, żeby zawrzeć związek małżeński, o którego transkrypcję w Polsce chcę wnosić?

Trybunał Sprawiedliwości UE nie wskazał, ile trzeba zamieszkiwać za granicą, w innym państwie członkowskim UE, żeby można było dokonać transkrypcji. Jednakże, faktycznie, posłużono się sformułowaniem o małżeństwie zawartym podczas korzystania z przysługującej swobody i przemieszczania się w kraju, „w którym rozwinęli oni lub umocnili swoje życie rodzinne” – TSUE zwraca uwagę na umocnienie lub rozwinięcie życia rodzinnego, do którego faktycznie potrzebny jest czas, ale wyrok TSUE nie wskazuje bezpośrednio na konieczność zamieszkiwania określonego, długiego czasu poza Polską, w innym kraju członkowskim.

Czy jedyną przeszkodą do transkrybowania i rejestrowania aktów małżeństwa w Polsce jest formularz aktu małżeństwa? 

Jest to jedna z wyraźniejszych przeszkód, ale nie jedyna. Problemem jest nie tylko formularz, ale też system rejestracji aktów stanu cywilnego, który po prostu nie pozwoli na wprowadzenie dwóch numerów PESEL osób tej samej płci (płeć zakodowana jest w numerze PESEL). Ponadto, w celu harmonizacji pracy wszystkich Urzędów Stanu Cywilnego, w Polsce konieczne jest wprowadzenie rekomendacji ogólnopolskich, wypływających od MSWiA i innych resortów.

Czy Prezydent RP Karol Nawrocki będzie mógł „zablokować” transkrypcję? 

Nie. Do wykonywania wyroku TS UE nie potrzeba wprowadzenia ustawy, a zatem nie jest wymagany podpis Prezydenta RP.

Czy skoro mamy wyrok TSUE w sprawie o transkrypcję, to nie potrzebujemy już ustawy o związkach partnerskich? 

Nie. Wyrok zobowiązał Polskę do uznawania małżeństw zawartych za granicą – z braku innych regulacji w Polsce poprzez transkrypcję, jednakże nie oznacza on wprowadzenia związków partnerskich. Dlatego potrzebujemy dobrej ustawy o związkach partnerskich, a w przyszłości równości małżeńskiej. 

Czym się różni ten wyrok TSUE od wyroków ETPCz w sprawach Polskich?

Po pierwsze, TSUE jest sądem Unii Europejskiej, a Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPCz) – Rady Europy. Są to dwie inne organizacje międzynarodowe, których Polska jest państwem członkowskim. Wyrok ETPCz w sprawie Przybyszewska i in. przeciwko Polsce, jak i w innych sprawach, obligował Polskę do zapewniania „prawnego uznania i ochrony związkom osób tej samej płci”, a zatem do wprowadzenia chociażby związków partnerskich. Wyrok TSUE odpowiadał na pytanie prejudycjalne polskiego sądu, Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, i dokonał de facto interpretacji prawa unijnego w ten sposób, iż Polska powinna rejestrować związki małżeńskie par osób tej samej płci zawarte za granicą. 

Czy z racji tego, że Wielka Brytania, Islandia, Norwegia nie są w UE, jednopłciowe związki małżeńskie, które zostały tam zawarte, nie będą uznawane w Polsce?

Wyrok TSUE dotyczy siłą rzeczy małżeństw zawartych w innych państwach Unii Europejskiej, jednak z naszej perspektywy nie ma podstaw do różnicowania dopuszczalności (lub nie) transkrypcji aktu małżeństwa w zależności od kraju zawarcia. Przygotowany przez nas wzór wniosku wprost odwołuje się do wyroku TSUE, a zatem zawarta w nim argumentacja nie znajdzie zastosowania przy transkrypcji aktów małżeństwa zawartych poza UE. 

Czy para Polaków może wziąć ślub w zagranicznym USC? W sprawie rozpatrywanej przez TSUE jeden z małżonków miał także obywatelstwo niemieckie i dlatego panowie mogli się pobrać w Niemczech.

Może. Jeśli jesteście obywatel(k)ami polskimi, korzystacie z praw zagwarantowanych także przez prawo UE. Możecie swobodnie przemieszczać się po UE, a wzięty przez Was ślub w innym państwie UE powinien być respektowany w każdym kraju członkowskim Unii, w tym także w Polsce. W uzasadnieniu wyroku TSUE wskazał na ochronę nie tylko swobody przepływu osób, ale także na swobodę wyboru miejsca zamieszkania i konieczność ochrony życia rodzinnego, które zostało utworzone lub wzmocnione w innym kraju Unii. 

Czy jeśli w urzędzie za granicą dostałyśmy dodatkowo od razu przetłumaczony akt, to musimy mieć jeszcze kopię tłumaczoną przez tłumacza przysięgłego?

Nie, złóżcie tłumaczenie. Pamiętajcie też, że w przypadku ewentualnych braków formalnych Waszego wniosku, USC może wezwać Was do ich uzupełnienia. 

Czy składać wniosek można w dowolnym urzędzie czy we właściwym ze względu na miejsce zamieszkania? Bo na stronie macie informację, że tam gdzie mieszkamy, a w mailu z wzorem wniosku, że w dowolnym USC.

Wniosek można złożyć w dowolnym USC. Zachęcamy Was jednak do składania wniosków w miejscu zamieszkania – może to być wygodniejsze, ale też chcemy zebrać monitorować, w jaki sposób poszczególne urzędy w Polsce reagują na składane wnioski i zachęcamy Was do dzielenia się praktykami z Waszej miejscowości.

PSL wskazuje, że wyrok TSUE dotyczy przemieszczania się małżeństw jednopłciowych, np. w kontekście prawa do informacji medycznej, co rodzi różne interpretacje.

W wyroku TSUE dokonał interpretacji odpowiednich przepisów Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, wyprowadzając z zasady swobody przepływu osób konieczność uznania zawartego w innym państwie członkowskim małżeństwa również w państwie członkowskim pochodzenia, co w zasadzie oznacza konieczność dokonywania transkrypcji aktu małżeństwa. Rozstrzygnięcie TSUE dotyczy więc przede wszystkim czynności technicznej, którą jest transkrypcja, nie odnosząc się szczegółowo do poszczególnych uprawnień. Jednak w naszej ocenie, Polska nie może już dłużej różnicować związków osób tej samej i różnej płci i konieczne jest zrównanie praw już teraz!

Czy akt musi być z ostatnich kilku miesięcy czy to nie jest takie ważne?

Nie, nie musi. Korzystając z naszego wzoru wniosku, który w uzasadnieniu zawiera argumentację z wyroku TSUE, najważniejsze jest to, żeby Wasze małżeństwo zawarte było w innym kraju członkowskim Unii Europejskiej.

---

Aby ułatwić Ci procedurę transkrypcji, zespół prawny KPH przygotował szablon wniosku do Urzędu Stanu Cywilnego, wraz z krótką instrukcją.

Pobierz wniosek

Co zrobić, jeśli dostaniesz odmowę? Nie martw się – jesteśmy tutaj, aby pomóc!
Jeśli Urząd Stanu Cywilnego wyda decyzję odmowną, skontaktuj się z nami. Wspólnie przeanalizujemy uzasadnienie odmowy i pomożemy Ci podjąć dalsze kroki prawne. Nie zostaniesz sam_a w tej walce.

Trzymamy kciuki za transkrypcję Twojego małżeństwa!